Niemieckie szaleństwo

Jarosław Grzesik: To jest chora polityka. Niestety problem polega na tym, że nasza klasa polityczna, politycy, którzy nami rządzą, pytanie, czy nie chcą, czy nie potrafią zadbać o nasz narodowy interes. Utrzymanie własnego bezpieczeństwa energetycznego jest polską racją stanu, natomiast ewidentnie widzimy, że nasze elity polityczne mają z tym problem. Pytanie, czy to jest działanie z ich strony, żeby przypodobać się bardziej swoim “przyjaciołom” z tych potężniejszych, ważniejszych krajów Unii Europejskiej? Czy też to jest świadome działanie po to, żeby nie spotykać się z ostracyzmem, żeby nie być wytykanym palcami, żeby na salonach nie być traktowanym gorzej? Ponieważ w Europie ogólnie chyba panuje taki trend, że nie warto okazywać, że się jest rozsądnym w kontekście bezpieczeństwa energetycznego, tylko trzeba “łykać” tę zieloną ideologię, która jest przez kogoś świadomie rozpowszechniana. To jest biznes, na którym wielkie korporacje i bardzo bogaci ludzie zarabiają, natomiast dopłacać do tego musi całe europejskie społeczeństwo, szczególnie takie kraje, jak Polska. Niestety tak to postrzegam.

Z tego, co rozumiem, plan rządu jest taki, aby brakującą energię – bo będzie jej brakować, co do tego nie ma wątpliwości – kupować od produkujących ją z węgla Niemców po cenach, które narzuci nam niemiecki operator. Czy rzeczywiście taki scenariusz jest realny?

Do wyprodukowania jednego trzy-megawatowego wiatraka zużywa się m.in: 1744 ton betonu, 237 ton stali. W sumie ponad 2.000 ton szkodliwych i nie ekologicznych substancji.

Pewnie tak to się może skończyć, ale proszę popatrzeć, że to już zabrnęło tak daleko, że tak naprawdę nie wiem, co należałoby zrobić, żeby z tego wszystkiego się wycofać. Cały czas staczamy się po równi pochyłej. Ceny naszej energii są coraz wyższe i będą coraz wyższe – to jest typowy mechanizm i on u nas zadziałał: im więcej energii odnawialnej w sieci, tym bardziej globalnie cała energia staje się droższa. Im mniej produkują elektrownie konwencjonalne, tym droższy produkują prąd. Trzeba pamiętać, że jest takie powiedzenie: najdroższy prąd to jest ten niewyprodukowany. Jeżeli więc elektrownie konwencjonalne, które muszą podtrzymywać swoje zdolności produkcyjne, nie produkują tego prądu, to koszty ich utrzymania są coraz wyższe.

Dysponujemy najtańszym w Europie nośnikiem energii, jakim jest węgiel: kamienny i brunatny. Dysponujemy możliwościami zapewnienia sobie własnego bezpieczeństwa energetycznego w oparciu o własny surowiec i własne wytwarzanie, natomiast poddaliśmy się zewnętrznej presji, żeby zgodzić się na rozwiązania począwszy od pierwszych, drugich pakietów klimatycznych, a skończywszy dzisiaj na tzw. europejskim Zielonym Ładzie. Zgodziliśmy się na parapodatki typu ETS, czyli opłaty za emisję CO2. Zgodziliśmy się na to, żeby dopłacać grube pieniądze, miliardy do tego, żeby w ogóle tę energię produkować. I niestety doszło to do takiego momentu, że w zasadzie trzeba by było dzisiaj twardo się postawić i powiedzieć, że ze względu na to, iż musimy zachować własne bezpieczeństwo energetyczne, nie będziemy realizować wcześniej przyjętych przez nas zobowiązań dotyczących pakietów klimatycznych europejskiego Zielonego Ładu, ETS-u itd. Na dzień dzisiejszy to jest jedyny ratunek dla naszej gospodarki, bo jeżeli będziemy mieli coraz droższą energię – a będzie coraz droższa, jeżeli będziemy likwidować nasze źródła wytwórcze – to nie będziemy konkurencyjni.

Niedawno ukazał się w prasie amerykańskiej interesujący artykuł, w którym autor dowodzi jednoznacznie, że w krajach, w których zadziałała w sieci energia ze źródeł odnawialnych, szczególnie ze źródeł wiatrowych i słonecznych, im więcej pojawia się nośników tzw. odnawialnych źródeł energii, tym energia globalnie w tych krajach staje się droższa. U nas działa to dokładnie tak samo. Wmówiono naszemu społeczeństwu, że każdy z nas będzie mógł produkować tanią energię, tylko okazuje się, że dla całego naszego społeczeństwa, dla całej gospodarki, dla przemysłu ta energia jest coraz droższa i będzie coraz droższa.

Jeżeli spółki energetyczne rzeczywiście zrealizują plan przyspieszonej likwidacji aktywów energetycznych opartych o konwencjonalne źródła energii, czyli o węgiel brunatny i węgiel kamienny, który mają, to czekają nas wyłączenia prądu. Nie ma innego rozwiązania. Pani wspomniała, że Niemcy będą nam sprzedawać energię produkowaną ze swojego węgla, ale jedynie wówczas, gdy będą mieli nadwyżkę tej energii. Ale jeżeli będą się zdarzały takie miesiące, jakie mamy od listopada w zasadzie? Listopad, grudzień, styczeń to są miesiące, w których prawie nie ma słońca i prawie nie ma wiatru. To, o czym opowiadają politycy, że jak nie wieje wiatr, to świeci słońce i odwrotnie, to jest bzdura. Wystarczy popatrzeć dzisiaj za okno: nie ma słońca, nie ma wiatru, w związku z czym energetyka oparta o tzw. odnawialne źródła energii, to jest produkcja około 4-5 proc. tego, czego potrzebujemy. Czyli tak, jak pani wspomniała: Niemcy uruchomili wszystkie swoje dostępne elektrownie węglowe, chociaż cała Europa – a pewnie i cały świat – myślała, że Niemcy już tych elektrowni nie mają. Rozmawiałem z moim znajomym, który mieszka w Niemczech i on był święcie przekonany, że oni już takich elektrowni nie mają, że je zlikwidowali. Także co innego, jeżeli chodzi o propagandę, a co innego jeżeli chodzi o rzeczywistość.

Niestety nie potrafimy się uczyć z historii, bo prawdopodobnie u nas właściciele tych elektrowni zamierzają trwale je zlikwidować, natomiast jak widać, Niemcy swoje elektrownie “uśpili”. Te elektrownie czekały właśnie na taki moment, żeby je uruchomić i tym samym uratować system. A czym my będziemy ratować system, jak ich nie będziemy mieli? To jest to samo, co działo się w naszym kraju z kopalniami węgla kamiennego. W innych krajach, jak chociażby Wielka Brytania, czy Niemcy, niektóre kopalnie, które zaprzestały wydobycia węgla, a miały jeszcze złoża, które byłyby perspektywiczne i kiedyś w przyszłości być może będą możliwe do wykorzystania, zostały “uśpione” w taki sposób, że po wypompowaniu z nich wody można by było do nich wrócić i wrócić do możliwości wydobywania z nich węgla. Natomiast my, od samego początku naszej transformacji górnictwa w bardzo skuteczny sposób doprowadziliśmy do tego, że każda z kopalń, które były likwidowane – nawet jeżeli one jeszcze posiadały złoża węgla, które można by w przyszłości wydobyć – miała zasypywane szyby. Dzisiaj, żeby wrócić do tych złóż węgla, to trzeba budować kopalnię od nowa.

Sytuacja jest o tyle kuriozalna, że nie ma żadnego naukowego dowodu na to, że emisja CO2 powoduje globalne ocieplenie. Więcej nawet, nauka mówi wyraźnie, że nie mamy obecnie do czynienia z żadnym globalnym ociepleniem, natomiast zmiany klimatyczne, które obserwujemy, zależą od zmian zachodzących w kosmosie, natomiast samo CO2 jest gazem życia, dzięki któremu rolnicy cieszą się dużymi plonami. Po co zatem ta cała transformacja?

Po to, żeby ktoś mógł na tym zrobić olbrzymie pieniądze. To wszystko, co pani powiedziała, to jest prawda, ale pani to wie, bo pani się tym interesuje i pani wie, gdzie te wiadomości znaleźć. Natomiast konia z rzędem temu “szaremu zjadaczowi chleba”, który te informacje sobie wyklika i mu się od razu pokażą. Nie. Społeczeństwo cały czas jest karmione wizjami, które dobiegają w zasadzie z każdej telewizji, z większości mainstreamowych mediów, że planeta za chwilę spłonie. Powszechne przekonanie i polskiego, i europejskiego społeczeństwa jest takie, że jeżeli natychmiast nie podejmiemy jakichś środków, to jesteśmy tzw. ostatnim pokoleniem i niestety ktoś świadomie do tego doprowadził. Czyli potężne koncerny, które najpierw kupiły sobie setki, czy tysiące naukowców – bo trzeba powiedzieć, że ci ludzie, którzy udowadniają, że człowiek ma wpływ na zmiany klimatu, to pracują za pieniądze. Ktoś te pieniądze wykłada, ktoś za te badania płaci, a przecież już niejednokrotnie mieliśmy do czynienia z wyciekiem informacji, że w sposób świadomy manipulowane są pewne fakty, że wybiórczo są stosowane pewne okresy historyczne, w których pokazuje się wzrosty temperatur itd. Wszystko to jest zrobione po to, żeby manipulować społeczeństwem, bo społeczeństwo wystraszone świadomie podejmie decyzję o wydaniu 5 czy 50 złotych więcej po to, żeby ratować tą planetę, i nie patrzy wtedy na inne, ekonomiczne czy też zdroworozsądkowe aspekty tej sprawy. Niestety żyjemy w świecie, w którym większość ludzi została zmanipulowana i tak to wygląda.

Ilu ludzi łącznie straci pracę w związku z wygaszaniem elektrowni? Czy będą to tylko pracownicy elektrowni, czy też więcej osób?

Nigdy nie można mówić o tym, że przy likwidacji jakiegokolwiek zakładu pracy pracę stracą tylko i wyłącznie ludzie pracujący w tym zakładzie pracy, bo zawsze są spółki kooperujące, i zawsze są ludzie, którzy żyją z tego, że ten biznes się kręci. W zależności od tego, w jakiej to jest lokalizacji i jaki ma charakter dany zakład, zawsze się to ocenia, że są to około 3-4 miejsca pracy na jedno miejsce pracy funkcjonujące w tym zakładzie, ale do tego trzeba doliczyć jeszcze rodziny tych wszystkich ludzi, także są to potężne liczby. Natomiast jeżeli chodzi o samo zatrudnienie w elektrowniach, to ono się waha. W sprywatyzowanych niegdyś elektrowniach, sprzedanych w ręce prywatnych inwestorów, w szczególności tych dużych zagranicznych korporacji, doprowadzono do tego, że mnóstwo ludzi pracujących wcześniej w elektrowniach przekazano do różnych spółek zewnętrznych, które przejęły różnego rodzaju nie tylko usługi, ale nawet czasami i podstawowe zadania, więc liczba ludzi zatrudnionych w elektrowniach waha się pomiędzy 500 (w tych, które najbardziej korzystają z outsourcingu) do ponad 1000 osób.

Premier Donald Tusk zaproponował Komisji Europejskiej, aby Polska produkowała prąd dla Ukrainy, który nie byłby objęty systemem ETS. Jest to niebywały skandal, ponieważ polskie rodziny i polscy przedsiębiorcy płacą krocie za tą nieuzasadnioną opłatę klimatyczną, od której przecież nie ubywa CO2, a jedynie pieniędzy w portfelach…

Tu się zgadzam…

Czy Solidarność będzie się domagała wyjścia Polski z systemu ETS?

My już od wielu lat domagamy się co najmniej zawieszenia systemu ETS. Pierwszy list, który przewodniczący Komisji Krajowej wysłał do Ursuli von der Leyen, szefowej Komisji Europejskiej miał miejsce po wybuchu pandemii, kiedy było wiadomo, że czeka nas kryzys. Nie wiedzieliśmy, jak długo potrwają wszystkie związane z pandemią obostrzenia. Nie wiadomo było, jak mocno uderzy to w polską gospodarkę, w ludzi, którzy mogli spodziewać się ograniczeń, w związku z tym i niższych wynagrodzeń, wysokich kosztów energii itd. Wystosowaliśmy więc pismo do pani przewodniczącej Komisji Europejskiej z żądaniem zawieszenia przynajmniej na czas pandemii całego systemu ETS, pobierania dodatkowej daniny nie tylko za produkcję energii, bo przecież ETS dotyczy także chemii, budownictwa itd. Dostaliśmy odpowiedź, że owszem ważne jest to, żeby podmioty gospodarcze mogły przebrnąć przez okres pandemii, ale równie ważne, a może nawet ważniejsze jest ratowanie naszej planety – oczywiście mówię w skrócie, ale taki był mniej więcej sens tej odpowiedzi.

Natomiast odpowiadając na pytanie: tak, w dalszym ciągu będziemy się domagać odstąpienia od całej polityki związanej z Zielonym Ładem, bo jest ona szkodliwa dla całej polskiej gospodarki – nie tylko dla energetyki czy rolnictwa, ale dla całej polskiej gospodarki, dla wszystkich polskich rodzin, czyli całego społeczeństwa. Cały ten system został oparty o wątpliwe – tak jak pani wcześniej powiedziała – podstawy naukowe, jeżeli chodzi o wpływ człowieka na zmiany klimatu i jeżeli chodzi o próbę “ratowania” naszej planety poprzez nakładanie olbrzymich podatków, opłat, danin na całą europejską gospodarkę, na cały przemysł, na wszystkich obywateli, na wszystkie rodziny. Oczywiście jesteśmy za tym, żeby ten system zawiesić, żeby odstąpić od tego. Zresztą to chyba wszyscy już widzą, że z roku na rok cała europejska gospodarka jest w coraz gorszej sytuacji, że społeczeństwa ubożeją, że koszty rosną. Natomiast, że społeczeństwo europejskie jeszcze się nie obudziło i nie zrozumiało, skąd to się wzięło i dlaczego, to ja się do tej pory cały czas dziwię. W naszym kraju jest dokładnie to samo: do większości naszych obywateli, do większości naszego społeczeństwa nie dociera prawda na temat tego, jak to wygląda jeżeli chodzi o cały ten Zielony Ład, o system ETS, o nakładanie dodatkowych nikomu do niczego nie potrzebnych parapodatków. Niestety.

Cały czas jesteśmy w trakcie zbierania podpisów pod referendum. Chcielibyśmy, żeby w naszym kraju zostało przeprowadzone referendum w kontekście wprowadzania europejskiego Zielonego Ładu. Chcielibyśmy, żeby polskie społeczeństwo mogło się wypowiedzieć, czy zgadza się na ponoszenie tak olbrzymich kosztów za wprowadzanie tych rozwiązań, które są przewidywane w całym tym europejskim Zielonym Ładzie. Natomiast niestety, nie wiem, czy my nie potrafimy dotrzeć do znacznej części społeczeństwa, nie potrafimy się z tym przebić, czy znaleźć rozwiązania, żeby stało się to powszechną informacją, bo moim zdaniem zbyt mała liczba ludzi się tym tematem interesuje i w ogóle ma wiedzę na ten temat, czym grozi nam wprowadzenie w całości tego tzw. europejskiego Zielonego Ładu. Ludzie słyszą tylko to, co politycy opowiadają w telewizji, a większość polityków, która się wypowiada w tych tzw. mainstreamowych źródłach informacji, jest jakby otumaniona tą wizją europejskiej wspaniałej przyszłości i nie widzi żadnych zagrożeń z tego wynikających. Tak jak powiedziałem na wstępie, wydaje mi się, że po prostu to jest trendy i oni chcą być trendy, natomiast rodzi się pytanie, czy oni wszyscy rzeczywiście w to wierzą, czy mają w głębokim poważaniu przyszłość naszej gospodarki, bo tak to trzeba powiedzieć.

Rozmawiała Anna Wiejak

Artykuł ukazał się w styczniowym wydaniu Schuman Optics Magazine

Publikacja dzięki:

Magazyn Optyka Schumana (Schuman Optics Magazine)

wydawany przez Instytut Myśli Schumana.

Ten nowy instrument jest częścią kompleksowego pakietu mającego na celu wzmocnienie unijnych ram w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Jak poinformowano w uzasadnieniu powołania AMLA dołączonego do oficjalnych dokumentów, aby nadzór nad przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu osiągnął skuteczny i jednolity poziom w całej Unii, konieczne jest przyznanie Urzędowi uprawnień obejmujących: bezpośredni nadzór nad określoną liczbą wybranych podmiotów zobowiązanych z sektora finansowego; monitorowanie, analizę i wymianę informacji dotyczących ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, wpływającego na rynek wewnętrzny; koordynację i nadzór zwierzchni nad organami nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w sektorze finansowym; koordynację i nadzór zwierzchni nad organami nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w sektorze niefinansowym, w tym organami samorządu zawodowego, oraz koordynację i wsparcie jednostek analityki finansowej. Ponadto urząd będzie mógł uzyskiwać wszelkie dokumenty wewnętrzne i informacje niezbędne do wykonywania swoich zadań oraz posiadać w tym celu ogólne uprawnienia dochodzeniowe przyznane wszystkim organom nadzorczym na mocy krajowego prawa administracyjnego. Co więcej, urząd opracuje własną metodykę nadzoru.

Twórcy tej jednostki chcą, aby urząd miał możliwość nakładania na wybrane podmioty zobowiązane administracyjnych kar pieniężnych. Kary te powinny być – jak się zakłada – proporcjonalne i zniechęcające, powinny mieć zarówno skutek karny, jak i odstraszający. I tak podstawowa kwota administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, mieści się w następujących granicach: a) w przypadku istotnych naruszeń co najmniej jednego wymogu związanego z należytą starannością wobec klienta, zasadami i procedurami grupy lub obowiązkami sprawozdawczymi, które to naruszenia stwierdzono w co najmniej dwóch państwach członkowskich, w których prowadzi działalność wybrany podmiot zobowiązany, kara wynosi co najmniej 1 000 000 EUR i nie przekracza 2 000 000 EUR lub 1 % rocznego obrotu, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa; b) w przypadku istotnych naruszeń co najmniej jednego wymogu związanego z należytą starannością wobec klienta, wewnętrznymi zasadami, mechanizmami kontroli i procedurami lub obowiązkami sprawozdawczymi, które to naruszenia stwierdzono w jednym państwie członkowskich, w którym prowadzi działalność wybrany podmiot zobowiązany, kara wynosi co najmniej 500 000 EUR i nie przekracza 1 000 000 EUR lub 0,5 % rocznego obrotu, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa; c) w przypadku istotnych naruszeń wszystkich pozostałych wymogów, które stwierdzono w co najmniej dwóch państwach członkowskich, w których prowadzi działalność wybrany podmiot zobowiązany, kara wynosi co najmniej 1 000 000 EUR i nie przekracza 2 000 000 EUR; d) w przypadku istotnych naruszeń wszystkich pozostałych wymogów, które stwierdzono w jednym państwie członkowskim, kara wynosi co najmniej 500 000 EUR i nie przekracza 1 000 000 EUR; e) w przypadku istotnych naruszeń decyzji Urzędu, o których mowa w art. 6 ust. 1, kara wynosi co najmniej 100 000 EUR i nie przekracza 1 000 000 EUR.

Istnieje realne niebezpieczeństwo, że ów system drakońskich kar, które w założeniu mają służyć przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy, zostanie wykorzystany przeciwko uczciwym przedsiębiorcom, ponieważ wspomniany Urząd sam ustali zakres i metodykę prowadzenia kontroli. Urzędowi przysługują ponadto uprawnienia do m.in. żądania zbycia działalności, która stwarza nadmierne ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Nietrudno sobie wyobrazić sytuację, w której urzędnicy orzekną, że dana firma stwarza ryzyko prania brudnych pieniędzy i będą domagali się jej sprzedaży pod groźbą drakońskich sankcji finansowych.

Współpraca z państwami

Aby wypełnić swoje zadanie polegające na sprawowaniu bezpośredniego nadzoru, organ ten – jak się zakłada – powinien powoływać wspólne zespoły nadzorcze, przeprowadzać ogólne kontrole oraz nakładać środki nadzorcze i sankcje administracyjne, przy jednoczesnym poszanowaniu specyfiki krajowych systemów i struktur egzekwowania prawa. Nowy organ nadzoru powinien posiadać niezależną i autonomiczną strukturę zarządzania oraz współpracować z innymi właściwymi organami unijnymi i krajowymi. W odniesieniu do ustanowienia mechanizmu koordynacji i wsparcia jednostek analityki finansowej Rada proponuje, by nowy organ odgrywał główną rolę we wzmacnianiu i ułatwianiu wspólnych analiz prowadzonych w ramach współpracy między poszczególnymi jednostkami analityki finansowej, we wspieraniu analiz jednostek analityki finansowej oraz promowaniu kontaktów pomiędzy jednostkami analityki finansowej, a także kontaktów tych jednostek z innymi właściwymi organami, jak również budowania zdolności tych jednostek w warunkach wzajemnej współpracy. Zarządzanie mechanizmem koordynacji i wsparcia ma się opierać się na zarządzaniu, które w pełni angażuje jednostki analityki finansowej oraz respektuje ich podstawowe role i obowiązki w zakresie niezależności i autonomii operacyjnej, a także bezpieczeństwa i poufności wywiadu finansowego.

Urząd będzie miał dostęp do wszystkich danych dotyczących przepływów finansowych w każdym kraju członkowskim w UE. Ma on przy tym współpracować z różnymi zainteresowanymi stronami z sektora finansowego i niefinansowego oraz koordynować odrębne funkcje nadzoru i wywiadu finansowego. Przewiduje się, że po osiągnięciu przez Urząd pełnej zdolności operacyjnej poziom zatrudnienia w Urzędzie wyniesie – łącznie dla wszystkich kategorii pracowników – 250 osób.

Całkowite roczne wydatki Urzędu po osiągnięciu przez niego pełnej gotowości operacyjnej obliczono na 45,6 mln EUR, z czego około trzy czwarte ma być finansowane z opłat od podmiotów zobowiązanych. Urząd został ustanowiony na początku 2023 r., bezpośredni nadzór rozpocznie się na początku 2026 r., a zatem jednostka osiągnie pełną zdolność do działania pod koniec 2025 r. Rok 2026 będzie pierwszym rokiem, w którym urząd będzie dysponował pełnymi zasobami przez cały rok kalendarzowy.

Problematyczna luka

W okresie jednego roku po zaprzestaniu pełnienia funkcji byłym członkom Rady Wykonawczej urzędu, w tym jego przewodniczącemu, zabrania się podejmowania zarobkowej działalności zawodowej w wybranym podmiocie zobowiązanym; jakimkolwiek innym podmiocie, w sytuacji gdy istnieje konflikt interesów lub taki konflikt może być postrzegany jako istniejący. Warto zauważyć, że po tym okresie były pracownik urzędu będzie mógł zostać we wspomnianych jednostkach swobodnie zatrudniony, co pozwala wątpić w niezależność urzędu.

Co więcej, w przypadku odpowiedzialności pozaumownej urząd naprawia szkody wyrządzone przez urząd lub przez jego pracowników przy wykonywaniu swoich obowiązków zgodnie z zasadami ogólnymi wspólnymi dla systemów prawnych państw członkowskich. Organem właściwym do orzekania w sporach dotyczących naprawy takich szkód ma być Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który jak wiadomo nie jest instytucją niezależną, a jego nominaci są z klucza politycznego. Pozwala to domniemywać, że cały nadzór może być prowadzony w taki sposób, aby uderzać w jedne firmy, a innym pozostawiać swobodę działania. Istnieją zatem poważne obawy, że AMLA jako urząd może być wykorzystana do walki z konkurencją dla niemieckich firm.

Anna Wiejak

Artykuł ukazał się w listopadowym numerze Schuman Optics Magazine.

Publikacja dzięki:

Magazyn Optyka Schumana (Schuman Optics Magazine)

wydawany przez Instytut Myśli Schumana.

Powstaje dosyć nietypowa jak na unijne warunki agencja o nazwie AMLA. Ma ona z założenia przeciwdziałać praniu brudnych pieniędzy, wyłudzaniu VAT-u itd. Pytanie, dlaczego ona powstaje we Frankfurcie nad Menem i czy przypadkiem nie da to władzom Niemiec narzędzi do śledzenia wszystkich przepływów finansowych na terenie całej Unii Europejskiej, w tym również Polski?

Dr Artur Bartoszewicz: Aby zrozumieć AMLĘ trzeba troszeczkę sięgnąć do historii i spojrzeć w tym okresie krótkim, ale i też dłuższym. Frankfurt nad Menem nie jest przypadkowym miejscem, dlatego, że tam lokowane są de facto wszystkie europejskie instytucje finansowe. A jeszcze głębiej – lata 60. i Szkoła Frankfurcka, która przekłada marksizm dotychczas nam kojarzony z tym komunizmem radzieckim na płaszczyznę europejską. Dokonuje zmiany proletariatu. Ten proletariat, który wcześniej był robotniczo-chłopski, miał wadę z punktu widzenia twórców tej szkoły, bo ci ludzie identyfikowali się z religią chrześcijańską, a przede wszystkim z katolicyzmem, więc wytworzono inny wymiar proletariatu i za proletariat zaczęły być identyfikowane wszelkiego rodzaju mniejszości. Ogłoszono rozwiązanie, które nazwano “długi marsz przez instytucje”, czyli komunizm tzw. wschodni został zamieniony na komunizm zachodni i komuniści wyciągnęli wnioski z tego, że nie wyszło im, jak sobie zamierzali, ukształtowanie warunków doskonałego komunizmu na wschodzie, więc wytworzą to na Zachodzie. Możliwe to jest przez konkretne działania, podporządkowanie i uformowanie sobie masy, jak to nazwali, a przede wszystkim – tak jak powiedziałem – marsz przez instytucje.

Te instytucje europejskie na różnym poziomie państw narodowych zostały osaczone przez marksistów i to się objawiło nakładaniem w ostatnim czasie na Europejczyków różnego rodzaju rozwiązań marksistowskich. Przykładem jest europejski zielony ład, który próbuje zdeformować i przeformować na nowo społeczeństwo i człowieka. Narzędziem tego jest również AMLA. AMLA jest rozwiązaniem, które od dłuższego czasu było przygotowywane. Co zadziwiające, w Polsce zaczynamy w ogóle o tym rozmawiać. Tak jak tutaj rozmawiamy, to są przypadkowe rozmowy gdzieś na YouTube. Rzadko kiedy jakakolwiek próba zainteresowania tym tematem wpada w przestrzeni mainstreamowej. A co ciekawe, to rozwiązanie już dzisiaj opiera się na sześciu dyrektywach europejskich i dwóch rozporządzeniach, czyli de facto jest uformowane w pełni prawnie do tego, żeby zacząć je implementować. Mało tego, to rozwiązanie już objawia się konkretną instytucją, powołaną w czerwcu 2024 roku, która zakłada gotowość tej instytucji do końca 2027 roku. Od 1 stycznia 2028 roku ta instytucja ma być w pełni gotowa i ma objąć wszelkie relacje finansowe, które dotyczą Europejczyków i instytucji i i biznesu europejskiego.

Tak naprawdę pod hasłem ideologicznym związanym z walką z brudnymi pieniędzmi i terroryzmem, co nota bene zostało ściągnięte przez decyzje Komisji Europejskiej, liderów Unii Europejskiej poprzez otwarcie granic i niekontrolowaną migrację, próbuje nam się wprowadzić takie przekonanie, że jest to zagrożenie dla społeczeństwa, czyli każdy z nas jest zagrożony terroryzmem i praniem brudnych pieniędzy, że to jest źródłem przemocy w Europie, a więc aby zapanować nad tym, trzeba na każdego z nas nałożyć wymagania związane z systemem AMLA, czyli mechanizmem scoringu, który ma doprowadzić do potwierdzenia tego, czy jesteśmy normalnymi obywatelami, czy nie jesteśmy terrorystami, czy nie pierzemy brudnych pieniędzy. To wiąże się z jeszcze dwoma ruchami, które są wykonywane równocześnie, czyli po pierwsze całkowite ograniczenie dysponowania gotówką. Limity 10 tys. euro, 3 tys. euro, coraz niżej schodzimy w tych wartościach do sytuacji, w której jakakolwiek transakcja gotówkowa byłaby w takim wymiarze natychmiast ewidencjonowana. Za chwilę okaże się, że Unia Europejska nakaże nam w ogóle likwidować gotówkę, albo wyznaczy wartość rzędu 100-200 euro, gdzie możemy się pobawić pieniędzmi, a wszystko, reszta, ma być ewidencjonowane. Drugie zdarzenie, które warto jest zauważyć, to jest praca PE i Komisji nad systemem ewidencji zasobów, czyli to, że dzisiaj są to znaczne wartości, parotysięczne w euro, które w założeniu trzeba będzie ewidencjonować, ale zmiana progu na niższy będzie bardzo łatwa, więc jak już rozwiązanie będzie i będzie się ewidencjonować mieszkania, obrazy, biżuterię, samochody, to będzie można zejść jeszcze niżej, w różnego rodzaju zasoby, które posiadamy, tak aby zostało wszystko zaewidencjonowane. To jest, wracając do tego pierwszego wstępu, nic innego, jak implementacja marksizmu, który zakłada pełną kontrolę nad społeczeństwem, nad obywatelami państw narodowych w sytuacji, kiedy powstaje takie superpaństwo, które odbiera państwom narodowym wszelkie prerogatywy. Poza nakładaniem podatków teraz będzie penetrować kondycję finansową i stan finansowy i gotowość obywateli do funkcjonowania w przestrzeni pieniądza. To, żebyśmy sobie wyobrazili skutek, to jeżeli obserwujecie, oglądacie chińskie metody scoringowania, gdzie obywatelowi za niepoprawne zachowanie według ocen władzy, ogranicza się dostęp do różnego rodzaju usług publicznych, tak w naszym przypadku, jeżeli Państwo będziecie chcieli założyć konto w banku, to w polskim banku – nawet jeżeli to będzie polski bank, chociaż tych banków coraz mniej będziemy mieli – to decyzja o tym, czy konto dla Polaka otworzyć w polskim banku będzie podejmowała instytucja we Frankfurcie nad Menem, gdzie urzędnik będzie na podstawie scoringu informacji o zachowaniach Kowalskiego z ostatnich lat, a z tego, jaką ja mam wiedzę, te informacje są już gromadzone od 30 lat, od 30 lat polskie służby specjalne mają obowiązek przekazywać informacje do Brytyjczyków, do Niemców, do Amerykanów i oni na bazie tego budują systemy scoringowe. Czyli każdy z nas jest monitorowany, żeby ostatecznie zadecydować, czy masz prawo funkcjonować w przestrzeni publicznej w kontakcie z pieniądzem.

Pan powiedział o ewidencjonowaniu tych dóbr materialnych. Ja rozumiem, że chodzi tu o ewidencjonowanie bardzo szczegółowe i od razu mam skojarzenie z planami zawartymi w Manifeście z Ventotene Altiero Spinellego. Rozumiem, że jeżeli ktoś to ewidencjonuje, to w jakimś celu i tym celem – zgodnie z Manifestem – jest przejęcie tej własności.

Bezwzględnie. Pierwszym krokiem do ograniczenia twojej własności jest to, żeby zaewidencjonować. Pan też wobec chłopstwa podejmował takie działania, więc każdy władca, jeżeli chce być takim władcą autokratycznym – a idzie to w tym kierunku – ma bezwzględnie oczekiwanie, że przedstawisz wszystkie wartości, którymi dysponujesz, żeby można było – raz – nałożyć na to podatki, więc kataster i wszelkiego rodzaju nowe – jestem przekonany, że powstają nowe pomysły podatkowe, które spowodują odciągnięcie bogactwa od Kowalskiego, a przesunięcie do tzw. państwa. Zresztą to samo było za Związku Radzieckiego. Bądź też odebranie przy uznaniu, że masz za dużo, czyli niepotrzebne ci to jest, więc można podzielić. Pamiętacie Państwo dokwaterowania za komuny. Można powiedzieć, że to jest historia. To jest nieprawda. Po to ściąga się ludzi z zagranicy jako migrantów, którym daje się tzw. przejściowe rozwiązania, żeby za chwilę po ewidencji określić, że z punktu widzenia – i tutaj kłania nam się zielony ład – negatywnego oddziaływania na środowisko w sytuacji, kiedy masz jedno mieszkanie 140-metrowe, a mieszkasz tam sam, to dla uznania, że lepsze dla środowiska będzie jeżeli z tego zasobu będzie korzystać więcej ludzi, to dostaniesz dokwaterowanie zrealizowane, bądź też część zasobów, które macie, mieszkań, również ze względu na zielony ład zostanie wyłączone z możliwości użytkowania i trzeba będzie zgodnie z duchem praw człowieczych – bo teraz nie ma już praw człowieka, są prawa człowiecze, które są całkowicie sprzeczne z prawami naturalnymi, wymyśla się nową nomenklaturę, nowe pojęcia, nowe standardy po to, żeby zadecydować, w jakich warunkach Kowalski – i to właśnie w celu ochrony tych praw człowieczych – będzie musiał się podzielić. Mało tego, nie tylko że się podzielisz, że będziesz w tym również uczestniczył, tobie się zabierze, bo masz tego za dużo. Bo dla dobra rozwoju praw człowieczych lepsze by było, żeby ktoś inny dysponował tym, co jest dzisiaj twoją własnością.

I oczywiście, drodzy państwo, możecie twierdzić, że to, co mówię jest oderwaniem od rzeczywistości, jest fikcją, jest niemożliwym zdarzeniem, myślicie tylko i wyłącznie w ten sposób, jeżeli nie pamiętacie historii. Historia wielokrotnie pokazała – marksiści w latach 20. potrafili przypisywać własność kobietom i to było, więc różnego rodzaju rozwiązania, które będą zaprzeczały logice i zdrowemu rozsądkowi, one są tylko kwestią czasu, a nie tego, czy będą. One będą, tylko kwestia czasu kiedy takie zjawiska nas dotkną, jeżeli nie zatrzymamy tego amoku ideologicznego, który ogarnął z założenia prezentowaną jako Schumanowska UE, bo akurat teraz spotykamy się w środowisku Schumanowskim. Polakom wmówiło się Schumana. Dla pozostałych Europejczyków nie przedstawiano Schumana jako twórcę idei europejskich. Dziś twórcą idei europejskich, według elit europejskich jest Spinelli. Schumana nie ma. Schuman był tylko i wyłącznie przedstawiony dla katolickiego państwa, gdzie ze statystyk wychodziło 97 proc. społeczeństwa wierzącego, aby okłamać to społeczeństwo, aby zakłamać mu rzeczywistość, aby przedstawić mu fikcję trzeba było powiedzieć, że to, co jest Europą, jest dla nich bezpieczne. Bezpieczne czyli katolickie, czyli – szerzej – chrześcijańskie. A tak naprawdę współczesny marksizm – zresztą od początku – za cel sobie uznał katolicyzm. Co gorsze, ten marksizm bardzo silnie powiązał się z islamem. To więc, że państwo dzisiaj widzą ściąganie hord islamskich do Europy i przejmowanie przez hordy islamskie poszczególnych miast czy regionów, gdzie liczebność ich zaczyna być większa proporcjonalnie w populacji niż 50 proc., co pozwala im na podjęcie decyzji publicznych i na przykład żądanie, albo wprowadzenie prawa szariatu. O tym się nie mówi w Polsce, ale we Francji, w Niemczech…

W Szwecji też takie próby były…

W Szwecji. Dokładnie. To jest powszechne i aby zrozumieć skalę tego, co się dzieje warto też obserwować Szwajcarię. Szwajcarzy w tym roku przedstawili jednoznaczną informację, że limitują liczbę obywateli do 10 mln. Więcej nie będzie. Nikt, kto przyjedzie do pracy nie zostanie obywatelem Szwajcarii. Zobaczcie państwo kolejny komunikat, który Szwajcarzy powiedzieli, że oni dzisiaj są już gotowi na wojnę domową w Europie. Mają pełne przeświadczenie, że to wszystko, co się dzieje w Europie, idzie w kierunku wojny na naszym terenie między ludźmi, którzy napływają, a tymi, którzy będą próbować bronić jakiejkolwiek tożsamości. To, co się stało w Wielkiej Brytanii, szok po 2011 roku, kiedy demograficzne badania wskazały ogromne zmiany struktury populacji i kłamstwo, które było publicznie prezentowane. Każda osoba, która zwracała na to uwagę była ksenofobem, homofobem. W Polsce, w Europie stało się to powszechne. To, o czym rozmawiamy równie dobrze przez środowiska marksistowskie może być uznane za postawę ksenofobiczną, rasistowską. Zresztą mamy już ośrodek monitorowania takich postaw, który oskarża ludzi, oskarża środowiska o mowę, którą oni uznają za mowę nienawiści. Czyli każde działanie, które ma zatrzymać marksistów, każde działanie, które ma sprzeciwić się temu procesowi skomunizowania Europy jest traktowane jako działanie, które ostatecznie jest oparte o rasizm, ksenofobię i wszelkie emocje, tak jak oni twierdzą, negatywne wobec człowieka, bo człowiek stał się w ich przekonaniu najważniejszy, jest ideą samą w sobie.

Doprowadza to do upadku społeczeństwa cywilizacji. Zresztą Glubb pisał o cyklu życia imperium 200-220 do 250 lat to jest imperium, które jest cyklicznie powtarzane i dzisiaj widać wyraźnie, że Europa jest na ostatnim etapie przed upadkiem, to jest moment pójścia w oderwaniu od jakichkolwiek wartości budujących, osłabienie społeczne, co powoduje, że wszyscy przyjeżdżający do Europy nie utożsamiają się z wartościami, kulturą Europy, tylko narzucają własną. To jest historycznie już wskazane wielokrotnie: jeżeli narody europejskie były silne, miały silną tożsamość, identyfikację kulturową, cywilizacyjną, to przyjeżdżający identyfikowałby się z tą tożsamością. Proszę zwrócić uwagę, co się dzieje w Stanach Zjednoczonych – każdy po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych chce zostać Amerykaninem. Po przyjeździe do Europy, nikt Europejczykiem nie chce zostać, zostaje w nacji, w emocjach, w cywilizacji, w kulturze, którą nawiózł, degradując kulturę, cywilizację, wartości, do których przyjechał, bo te wartości dzisiaj zostały zdegradowane. One są słabe. Narody nie potrafią utrzymać tożsamości. To się już stało w Europie Zachodniej bardzo silnie, a w Europie Środkowo-Wschodniej, Północnej to jest moment, w którym następuje utrata tożsamości, a nad nią bardzo obecny rząd marksistowski pracuje, marksistowska koalicja 13 grudnia, nad tym, żeby tą tożsamość ograniczyć, obalić.

Dzięki temu jak masa zostaniemy zlepieni z innymi masami i to będzie zamknięcie idei marksistowskiej. Wracając do AMLA’i, bo ona jest w tle i nie bez przyczyny jest budowana. To jest narzędzie przemocy finansowej, które polega na tym, by w pewnym momencie dla tych ludzi, którzy się nie podporządkują i ich umysły nie zostaną skolonizowane, nadać im presję siły i podporządkowania, czyli to, co robiono za komuny tzw. wschodniej: jeżeli byłeś mierny, bierny i poddańczy, nawet mogłeś dostać talon na różne rzeczy, z samochodem, z mieszkaniem, i to dokładnie Unia Europejska dzisiaj robi, czyli robi przemoc finansową, w sytuacji, kiedy czegoś sobie nie życzymy mówi, że da na to dotację. Będziecie państwo kupować rowery elektryczne, samochody elektryczne, za chwilę mieszkania, które będą miały powierzchnię 40-50 metrów, albo i mniej na rodzinę pięcioosobową, bo się stwierdzi, że to jest dla środowiska bezpieczniej, a zabierze się wam mieszkania, które są na poziomie 100-120 metrów, albo domy, które mają 250 metrów i się uzna, że to jest irracjonalne, żebyście posiadali taką własność, a jeżeli nie będziecie chcieli się podporządkować, ostatecznie nie złamie was dotacja, to złamie was zablokowanie rachunku bankowego i odebranie wam środków, które macie na koncie. Zresztą test tego był w Kanadzie zrobiony podczas strajku transportowców, kiedy rząd nie radząc sobie z transportowcami, którzy protestowali, odłączył ich od kont, czyli zagłodził.

Słowo “zagłodził” jest już powszechne w Komisji Europejskiej. KE w ten sposób komunikuje relacje wobec państw narodowych. “Zagłodzić” trzeba było Polskę, zagłodzić przez brak transferu funduszy. Zagładza się dzisiaj Węgry, zagładza się Słowację – wszystkie państwa, które w jakikolwiek sposób zakwestionowały trend jeden bezdyskusyjny, najwyższy, jakim jest budowa jednego państwa europejskiego.

Przeczytałam dokumenty założycielskie instytucji, jaką jest AMLA i uderzył mnie w nich jeden zapis, a mianowicie AMLA będzie posiadała prawo do wymuszenia zbycia przedsiębiorstwa w sytuacji kiedy – i tutaj uwaga! – uzna, że tworzy ono zagrożenie praniem brudnych pieniędzy.

Ale to mieliśmy już przez ostatnie dwa i pół roku – szantaż w tym zakresie zrobiony przez państwo, na poziomie państwa polskiego, kiedy zarzucano poszczególnym przedsiębiorcom relacje z Federacją Rosyjską do tego stopnia, że przedsiębiorstwa były poddawane procesowi upadłości, bo całkowicie izolowano je w jakichkolwiek relacjach. To był świetny test na to, jak państwo może bardzo szybko zamknąć biznes. Dokładnie to samo będzie się działo przy AMLA’i. Jeżeli w wyniku scoringu w przedsiębiorstwie okaże się, że któryś z członków zarządu, albo pracowników jest traktowany jako potencjalny terrorysta w definicji terroryzmu AMLA’i, to może się okazać, że przedsiębiorstwo przestanie istnieć. Przestaną istnieć zasoby, które będą automatycznie przeniesione na poziom państwa. Czyli będziemy mieli proces upaństwawiania zasobów prywatnych. Nawet jeżeli w domu ktoś złoży podejrzenie, że macie różnego rodzaju emocje terrorystyczne i pierzecie brudny pieniądz, to nieważne ile tego pieniądza “brudnego” macie – odbierze się wam cały majątek, bo jesteście nieodpowiedzialnym obywatelem i nie będziecie mogli funkcjonować w przestrzeni publicznej z jakimkolwiek dostępem do zasobów. Bądź też zrobi się wam tzw. pieniądz cyfrowy, czyli czasowe utrzymanie na karcie kredytowej pieniądza, który w zależności, czy będziecie się porządnie zachowywać, czy nie, będzie miał tzw. okres ważności. Jak będziecie się niedobrze zachowywać według scoringu AMLA’i wasz pieniądz na waszej karcie wygaśnie i będziecie zagłodzeni aż wyprostujecie się i wrócicie z czynnym żalem. Podobny “czynny żal” jest realizowany w Korei Północnej, w Chinach, w Rosji.

Stricte totalitaryzm…

Stricte totalitaryzm. I ten totalitaryzm, bazując na ideologiach i omamieniu społeczeństwa jest realizowany.

Rozmawiała Anna Wiejak

Dr Artur Bartoszewicz jest ekonomistą, wykładowcą Szkoły Głównej Handlowej (SGH)

Publikacja dzięki:

Magazyn Optyka Schumana (Schuman Optics Magazine)

wydawany przez Instytut Myśli Schumana.

Polnische Politiker haben auf das Attentat auf Donald Trump am Samstag reagiert. Oppositionelle zogen Parallelen zur Polarisierung der polnischen Politik und brachten sogar Polens Ministerpräsident Donald Tusk mit dem Attentat in Verbindung.

„Ich wünsche Präsident Donald Trump eine schnelle und vollständige Genesung“, schrieb Tusk auf X.

„Gewalt ist niemals die Antwort auf politische Differenzen in einer Demokratie. Ich bin mir sicher, dass wir uns in diesem Punkt alle einig sind.“

Der zentristische Ministerpräsident hatte einen Großteil der ersten Amtszeit Trumps als damals amtierender Präsident des Europäischen Rates aus nächster Nähe erlebt.

Polens nationalkonservativer Präsident Andrzej Duda, der bekanntermaßen eine enge Beziehung zu Trump pflegt, nannte das Attentat auf Trump „einen schockierenden Moment nicht nur für Amerika, sondern für die gesamte freie und demokratische Welt.“ Er sagte, er danke Gott, „dass er sein (Trumps) Leben gerettet hat.“

Einige Oppositionspolitiker nutzten jedoch die Gelegenheit, um die polnische Regierung zu attackieren. Sie warfen ihr vor, politische Gewalt zu fördern.

„Wir lassen uns nicht einschüchtern […]. Die andere Seite hat keine Bremsen. Das Gute und die Wahrheit werden sich durchsetzen“, schrieb der Sprecher der rechtskonservativen PiS (EKR), Rafał Bochenek, auf X.

Andere gingen so weit, Tusk mit dem Angriff auf Trump in Verbindung zu bringen. „Ich möchte Sie daran erinnern, dass es Donald Tusk, der polnische Regierungschef, war, der Trump wiederholt angegriffen hat“, kommentierte Konrad Berkowicz, ein Abgeordneter der rechtspopulistischen Konföderation.

Der ehemalige Europaabgeordnete Jacek Saryusz-Wolski (PiS, EKR), früher ein Verbündeter von Tusk, erinnerte an ein Bild, das Tusk während des G7-Gipfels in Quebec 2018 auf X (damals Twitter) gepostet hatte. Tusk scheint eine Geste zu machen, als würde er Trump in den Rücken schießen.

„So enden solche provokativen ‚Witze’“, schrieb Saryusz-Wolski.

[Bearbeitet von Nick Alipour]

Prof. Jan Żaryn w Berlinie

“Polaków, którzy udzielali pomocy Żydom było setki tysięcy, nawet może milion” – mówi historyk, prof. Jan Żaryn odnosząc się do Polaków, którzy z narażeniem życia swojego, swoich rodzin i sąsiadów w czasie II wojny światowej ukrywali Żydów przed niemieckimi mordercami.

Papież Franciszek wyniósł Rodzinę Ulmów do grona błogosławionych. Co ta beatyfikacja oznacza dla Polski i Europy?

Prof. Jan Żaryn: Przede wszystkim beatyfikacja Rodziny Ulmów to bardzo ważne wydarzenie dla Kościoła, czyli dla ludzi wierzących w Chrystusa. To jest ten pierwszy krąg i niewątpliwie to jest beatyfikacja, która mówi o niezwykłym miłosierdziu ludzkim, o niezwykłej odwadze, którą zdobywa rodzina mocna wiarą, bo ta daje tę wolność podjęcia tak heroicznej decyzji. Myślę, że to jest beatyfikacja, która prowokuje do różnych refleksji dotyczących także naszej współczesnej kondycji, bo jest to rodzina, która w Bogu znalazła siłę, żeby podejmować tak heroiczne decyzje, jak poświęcenie swojego życia na rzecz bliźniego, który był w jeszcze większym zagrożeniu i potrzebie ratowania. Jest to także refleksja na temat polskiej rodziny i w ogóle rodziny jako tej siły, która dzięki miłości jest zdolna do podejmowania tak heroicznych decyzji. To także rodzina, która była rodziną wielodzietną, a najmłodsze dziecko według badań przeprowadzonych w związku z beatyfikacją rodziło się w tej tragicznej rzeczywistości śmierci matki, więc dziecko, które próbuje nam odpowiedzieć na pytanie o tę wartość życia, ochrony życia i tego, co może przynieść ideologia i praktyka, która jest realizowana przez oprawców – zarówno tamtych oprawców, jak i tych, którzy również dzisiaj zagrażają życiu. Zarówno życiu tego najbardziej bezbronnego, a więc nienarodzonego, jak i życiu tego bezbronnego, który jest już w wieku starczym i co poniektórzy uważają, że jedynym uwolnieniem świata od nich jest eutanazja. Ostatni przypadek uduszenia kobiety, która została poddana eutanazji też nam podpowiada, jak daleko człowiek odszedł od tego systemu wartości, który niesie w sobie przykład rodziny Ulmów. Także refleksja wydaje mi się bardzo ważna i czytelna jeśli chodzi o rozumienie tej drugiej strony, to znaczy jak głęboko nie tylko Dieken – ten, który dowodził tamtejszą jednostką oprawców – ale naród niemiecki był w stanie realizować tak daleko pogańską misję, w której zdolni byli Niemcy do pokonywania kultury, w której sami przecież byli także wychowywani – kultury chrześcijańskiej. Jak mocno musieli się dać omamić ideologii pogańskiej, skoro byli zdolni do tak potwornych czynów, jak Dieken, który na dodatek po powrocie do swojego kraju i powstaniu Niemiec był w stanie dalej funkcjonować i nawet nie był w stanie przenieść tej wiedzy na teren swoich najbliższych, rodziny, żeby przynajmniej w tym kręgu rozliczyć się ze swoich zbrodni. Wręcz odwrotnie – zostawił tę rodzinę w totalnej niewiedzy, a jego córka dowiedziała się, jak wiemy o jego morderstwach dopiero dzięki tej pamięci, którą my, Polacy, przechowaliśmy w naszych inicjatywach i badaniach historycznych. Nie należy zapominać, że głównym sprawcą tego odkrywania pamięci o rodzinie Ulmów był oczywiście dr Mateusz Szpytma i cały Instytut Pamięci Narodowej od czasów przynajmniej Janusza Kurtyki, która to instytucja zaangażowała się na rzecz przypominania o Polakach ratujących Żydów. W pewnym momencie istnienia IPN-u to stało się – i do dzisiaj tak jest – jednym z głównych zadań tej placówki zarówno naukowej, jak i edukacyjnej.

Jan Żaryn na konferencji w Berlinie

Mamy więc co najmniej kilka wielkich tematów, które wiążą się z tą beatyfikacją i oczywiście główna opinia publiczna, która może dotrzeć do tych wszystkich tematów, przeżyć je i obdarzyć własną refleksją, to są przede wszystkim ludzie Kościoła, ale bardzo mocno liczę na to, że także osoby niepodzielające poglądu katolickiego, a mające w sobie ten własny proces dochodzenia do prawdy, czytania swojego sumienia, że do nich także ta beatyfikacja może dotrzeć z tą samą porcją refleksji na temat kondycji świata współczesnego. Jak daleko na przykład Europa oddaliła się od tego heroizmu, który w jednostce, w rodzinie jest i był obecny dzięki miłości, bo to jest ta wartość, która uskrzydla i ludzi podnosi do tych orłów, które nie spadają z grani, tylko potrafią się utrzymać nawet w chwilach najmniej sprzyjających.

Na przykładzie dziejów Rodziny Ulmów widać niczym w soczewce, że jeżeli historię oderwiemy od Boga, to niczego się z niej nie nauczymy, gdyż będziemy mieli gros faktów, ale związków przyczynowo skutkowych nie dostrzeżemy. Czy aby nie na tym polega problem ze współczesnymi naukami historycznymi począwszy od szkoły podstawowej aż po studia? To by zresztą wyjaśniało, dlaczego wciąż jako ludzie popełniamy te same błędy.

Pewnie problem jest głębszy. Tutaj niewątpliwie edukacja jest bardzo ważnym miejscem i potencjalnym czynnikiem podnoszącym człowieka z tych różnych kolan, do których jest przymuszany, by się poniżyć. Myślę tu na przykład także o katechezie. Katecheza to też jest ta przestrzeń edukacyjna, w której niewątpliwie ucząc o Panu Bogu, można pójść śladami naszych wielkich poprzedników. Ostatnio znalazłem taki piękny cytat z testamentu Adama Jerzego Czartoryskiego, który w konfrontacji z naszymi XIX-wiecznymi dążeniami niepodległościowymi, mówił mniej więcej i pisał w ten sposób, że przede wszystkim to wiara w Boga jest tym niezbędnym nosicielem patriotyzmu polskiego i dzięki temu odzyskamy niepodległość, a nie odwrotnie. To znaczy, to nie miłość do Ojczyzny jest sama w sobie warunkiem jej odzyskania, bo bez miłości do Boga ta miłość do Ojczyzny nie będzie miała fundamentu, który jest niezbędny, by dać siłę, by dać to, co jest fundamentem determinacji. To także jest w jakiejś mierze do dziś ważne przesłanie nie tylko w kontekście relacji między jednostką a Ojczyzną, ale także relacji między jednostką a bliźnim, a drugą osobą, że rzeczywiście wolność w nas jest dzięki Bożej sile, która nam tę naszą własną przekazuje i dzięki temu jesteśmy w stanie unieść największe problemy życia, zarówno tego zbiorowego, jak i naszego własnego, jednostkowego.

Rzeczywiście. Jeżeli nie wyciągniemy jednak logicznych wniosków to te wojny będą się powtarzać, bo przecież wojna nie wybucha bez przyczyny, ale dlatego, że gdzieś w ludzkim działaniu zabrakło obecności Pana Boga, którego zastąpiły bożki, czy to pogańskie, jak było w przypadku hitlerowskich Niemiec, czy też inne prowadzące wprost do totalitaryzmu.

Tak, ale myślę, że jako konkretne osoby nie jesteśmy w stanie opanować całego porządku świata. Takiej odpowiedzialności na siebie brać nie możemy, bo nie jesteśmy zdolni, żeby sprostać tym podjętym zobowiązaniom. Natomiast niewątpliwie możemy reagować. Przykład ostatni – wojna, która wybuchła, podczas której Rosjanie napadli w celach imperialnych na sąsiada, czyli Ukrainę, i wskutek tego ukraińscy uchodźcy znaleźli się w naszych granicach państwa i wspólnoty narodowej i okazało się, że jesteśmy zdolni do postaw, które łączą nas z tamtymi, drugowojennymi pokoleniami. Oczywiście nie chcę porównywać tego wysiłku i odwagi do odwagi rodziny Ulmów, ale gdzieś tam podświadomy kod kulturowy, który w nas istnieje, on jest jednak cały czas bardzo mocno związany z chrześcijańskim systemem wartości. Nawet jeżeli tego konkretne osoby, Polacy dzisiaj tak nie definiują. To przecież z miłości bliźniego pomagaliśmy Ukraińcom – wielu z nas dlatego, że jesteśmy chrześcijanami, ale wielu z nas właśnie z tego samego systemu wartości wychodzili udzielając pomocy, choć rzecz jasna nie musieli odwoływać się do chrześcijańskiego Pana Boga, do Matki Boskiej, do tych, którzy jako święci nasi patroni nam pomagają. Przynajmniej my, wierzący, tak ich traktujemy.

Szacuje się, że od 7 do 11 tysięcy Polaków ryzykowało życiem niosąc pomoc swoim żydowskim sąsiadom w czasie II wojny światowej. Oni wszyscy byli gotowi na męczeństwo, bo przecież za pomoc Żydom Niemcy w okupowanej Polsce karali śmiercią. Europa nie chce o tym pamiętać. Czy to dlatego, że już dawno odrzuciła Ewangelię, czy są jeszcze jakieś przyczyny tego stanu rzeczy?

Ignorancja, jak wiadomo, jeśli chodzi o poznanie polskiej historii ma długą własną historię spowodowaną tym, że po II wojnie światowej byliśmy jako naród nieobecni w dyskusji określającej historię II wojny światowej. Polityki historyczne prowadzone przez państwa zachodnie, Związek Sowiecki czy Stany Zjednoczone wykrzywiały polską narrację nie tylko dlatego, że była ona wolna tylko na emigracji, ale przede wszystkim dlatego, że była nieobecna i w związku z tym niedostępna, a w to miejsce weszła narracja prosowiecka, która była wynikiem istnienia władz państwowych zależnych od obcego mocarstwa. Wydobywamy się z tego od kilkudziesięciu lat. Jesteśmy już dzisiaj w 2023 roku w dużo lepszym miejscu niż jeszcze kilkanaście lat temu, ponieważ my sami jako Polacy musieliśmy odczytać po nowemu nasze dzieje, szczególnie okresu II wojny światowej. Silni tą wiedzą możemy dzisiaj sprostać tej nawałnicy kłamstwa, która gdzieś co i raz nam się pojawia w przejawach zewnętrznych w opinii publicznej, która nas atakuje. Jak przypomnę sobie naszą zbiorową reakcję na książkę “Sąsiedzi” Jana Tomasza Grossa, gdzie okazało się, że jesteśmy nieprzygotowani, zupełnie bezbronni wobec kłamstw i to kłamstw, które weszły na nasze terytorium ze świata zachodniego, czyli tego, którego obdarzaliśmy prawdomównością, to dziś jesteśmy w innym miejscu. Już ci, którzy próbują czy z ignorancji, czy z cynizmu nas obrażać, bądź kłamać na nasz temat, już oni sami mają także świadomość, że opór jest dużo poważniejszy, bo sami jesteśmy obdarzeni dużo większą wiedzą na temat naszej przeszłości. A jeśli chodzi o Polaków ratujących Żydów, to oczywiście powtarzamy wielokrotnie jako historycy, że fenomen tej pomocy polegał z jednej strony na tym, że była to pomoc instytucjonalna, czyli zarówno rząd polski na uchodźstwie, jak i wszystkie jego struktury z dyplomacją, z ministerstwami odpowiedzialnymi za kwestie budżetowo-finansowe, informujące także opinię publiczną na Zachodzie, od 1942 roku podjęły decyzję, że będą za cel wojny uznawały wspieranie ludności żydowskiej uciekającej z gett, bo wtedy też ta zagłada stała się widoczna w sposób niepodlegający już wątpliwościom. Niewątpliwie ta instytucjonalna pomoc, która przede wszystkim w polskim państwie podziemnym jest widoczna, zarówno jeśli chodzi o sferę finansowo-organizacyjną, czyli departament spraw wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj, który ma swoją sekcję żydowską będącą pośrednikiem między strukturami konspiracyjnymi a Radą Pomocy Żydom. Rada Pomocy Żydom z kolei, to instytucja, w której się odnajdują przedstawiciele podziemia polskiego i podziemia żydowskiego, dzięki czemu ta pomoc może być realna, bo bez tego kontaktu z podziemiem żydowskim rzecz jasna nie byłaby ona dostosowana do realiów tego życia okupacyjnego. Z drugiej strony także wielka pomoc instytucjonalna Armii Krajowej, czyli sądy, egzekucje wobec tych, którzy łamali polskie prawo i podporządkowywali się prawu niemieckiemu, czyli przede wszystkim wobec szmalcowników, wobec wszystkich zresztą kategorii donosicieli czy też agentury Gestapo, ponieważ ci Polacy byli wykluczani ze społeczności polskiej właśnie przez etos polskiego państwa podziemnego, ale także przez próbę egzekwowania kar nałożonych na zdrajców, a szmalcownicy byli też potraktowani jako zdrajcy państwa polskiego. Niemcy z kolei, jak wiadomo, i to też ograniczało możliwości udzielania pomocy, Polaków skazywali na karę śmierci nie tylko za udzielanie pomocy Żydom. Ta kara śmierci obowiązywała wobec Żydów oczywiście, ale ta egzekucja sięgała głębiej, to znaczy w zasadzie jedyna postawa Polaka, która w okupacyjnym prawie stanowionym była dopuszczalna, to jest Polak-donosiciel. Każdy, kto nie donosił już był ofiarą systemu prawa okupacyjnego, więc trzeba też to rozumieć i w tym kontekście zrozumieć też tę drugą formę pomocy, czyli tą nieinstytucjonalną, indywidualną, w której szczególne zasługi ma oczywiście Kościół katolicki, żeńskie i męskie zgromadzenia zakonne, księża proboszczowie, całe parafie, w których także ukrywali się Żydzi, bądź rzecz jasna parafianie, wierni we wsi, w małych miasteczkach, w dużych miastach, takich jak przede wszystkim w Warszawie. I też to, co warto podkreślać, mamy bardzo wyraźną świadomość jako historycy, że ani przynależność do partii politycznej – od lewa do prawa – ani przynależność do klasy czy stanu nie ograniczała tego udzielania pomocy indywidualnej. To jest też wielki, wspaniały fenomen polskości, że mimo bardzo daleko idących sporów intelektualnych, ideowych, politycznych, partyjnych w strukturach konspiracji, to ta indywidualna pomoc, kierowana w stronę potrzebujących była wynikiem głębszego, wewnętrznego rozumienia polskości, czyli rozumienia tego systemu wartości opartego na Dekalogu, na miłości do bliźniego. Stąd mamy Zofię Kossak-Szczucką i Juliana Grobelnego. Mamy rodziny, które wywodziły się z rodzin socjalistów, bliskich środowiskom żydowskim. I mamy wśród narodowców – zarówno z ONR-u, jak i Stronnictwa Narodowego. Z ruchu ludowego oczywiście także bardzo dużo, bo wieś bardzo mocno pomagała. Na przykład Markowa, jako małe miasteczko w gruncie rzeczy grupujące społeczność wiejską była jednym z tego licznych dowodów. Także dwory ziemiańskie – to jest ta druga odsłona wsi polskiej – udzielały pomocy Żydom i też oni się tam chronili w tych majątkach ziemiańskich. Mamy więc cały przekrój społeczny, także w miastach – od środowisk robotniczych po środowiska profesorskie, artystyczne, aktorskie. Tam także dużo było tych Polaków, którzy zdawali sobie sprawę, że nie mogą nie podjąć tej wyciągniętej i proszącej o pomoc ręki.

Jest to olbrzymi temat. Ja jako historyk od wielu lat zajmujący się historią Polaków ratujących Żydów, jako jeden ze współzałożycieli m.in. razem z profesorem Tomaszem Strzemboszem Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów liczyliśmy i liczymy cały czas, że tych Polaków, którzy od pomocy incydentalnej do bardziej długotrwałej udzielali pomocy Żydom było setki tysięcy, nawet może być i milion. Dziś jest już zgoda powszechna, że na pewno było to co najmniej kilkaset tysięcy. Wydaje mi się, że to jest duże osiągnięcie historyków, którzy – także i ja – mówili o tym, że nie należy tego sumować w ślad za Instytutem Yad Vashem, bo Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata, piękna kategoria ludzi odważnych i wspaniałych, jest to tylko szczyt pewnej rzeczywistości, która wiąże się z udzielaniem przez Polaków instytucjonalnej i indywidualnej pomocy na rzecz Żydów. A jeżeli ktoś by chciał podnosić argument, że taka incydentalna, krótkotrwała, jednodniowa pomoc na rzecz Żydów jest nieporównywalna do takiej pomocy, jaka była w przypadku Markowej i rodziny Ulmów, to niech wie, że znamy takie przypadki, gdzie Niemcy zabijali Polaka, który podchodził z kubkiem wody do maszerującej kolumny Żydów idących do niewolniczej pracy. To była pomoc incydentalna, która nie miała żadnego skutku, bo tej wody on nie doniósł, tym niemniej był ofiarą niemieckiej, okupacyjnej rzeczywistości, dlatego że próbował być człowiekiem.

Beatyfikacja rodziny Ulmów to nie tylko wielka radość dla Polski, ale i przypomnienie prawd o przejściu do życia wiecznego. Czy na wskroś zlaicyzowana, przeorana rewolucją kulturową Europa jest w stanie ich przyjąć jako swoich orędowników? W szczególności, czy jest w stanie przyjąć to dzieciątko, które zginęło w łonie matki Wiktorii, skoro i na takich dzieciach chce się na Zachodzie dokonywać aborcji?

Tu nie powiem, żebym był optymistą. Dlatego od początku mówiłem, że są te kręgi, to znaczy niewątpliwie krąg ludzi Kościoła, którzy to ludzie Kościoła myślę, że są jednak nadal lepiej przygotowani do przyjmowania pewnej refleksji, która jest promowana przez Kościół katolicki i błogosławieni są siłą rzeczy fundamentem niezbędnym dla tej refleksji. Natomiast nie nasz europejski świat, szczególnie za sprawą tego zarządzania nim przez lewicowo-liberalne media, przez instytucje, w których pracują ludzie obdarzeni cynizmem, brakiem woli do tego, żeby iść w kierunku prawdy, będący zainteresowani zarządzaniem ludźmi i całymi społecznościami. Myślę, że także biznes, który też jest bardzo często w rękach ludzi cynicznych, czy też nieobdarzonych taką misją wznoszenia człowieka do zadań wyższych, bo także z powodów ekonomicznych człowiek jest dużo lepszym odbiorcą towarów. To wszystko, czyli takie pomniejszanie człowieczeństwa, jakie istnieje w przestrzeni publicznej, każe sądzić, że próba ustawiania człowieka na grani jest próbą bardzo trudną do zaakceptowania. Powtarzam o tym orle, który na grani jest i nie stacza się – to są słowa Prymasa Stefana Wyszyńskiego, które on głosił do młodzieży. Jeżeli gdzieś czuć jakiś optymizm, to myślę że właśnie w tych młodych generacjach należy szukać tej iskry optymizmu, ponieważ młodzi ludzie zawsze mieli w sobie i mają taką tendencję, by myśleć o sobie w kategoriach pozytywnych. Nikt z młodych, normalnych ludzi nie planuje w swoim życiu, że będzie mordercą, że będzie Diekenem. Myślę, że młody człowiek pragnie być taki, jak Rodzina Ulmów. Taka jest natura człowieka.

Przypomniał Pan Profesor, że morderca rodziny Ulmów Eilert Dieken nigdy nie poniósł konsekwencji za swój czyn, co wydaje się, iż oznacza, że mimo retorycznego odcięcia się od nazizmu Niemcy pozostali jednak w tym duchu. Jak duże współcześnie stanowi on zagrożenie dla pokoju w Europie? Tu znów wracamy do umiejętności wyciągania wniosków z historii – Niemcy odrzuciły Boga i nie wypłaciły reparacji, chyba więc mamy poważny powód do niepokoju. Jak Pan Profesor to ocenia?

Niewątpliwie. Imperializmy potrafią się odnawiać w nowych szatach, albo też w szatach starszych. Z jednej strony Rosja Putina, która w zasadzie w sposób jawny odwołuje się do stalinizmu, odwołuje się do carskich, imperialnych czasów. Z drugiej strony Niemcy, którzy oczywiście zdjęli szatę nazistów i uważają się za demokratów, a de facto także przejmują swoje własne tradycje imperialne i totalitarne poprzez próbę narzucania Unii Europejskiej tego systemu nawet nie wartości, bo to są raczej antywartości, ale systemu zarządzania cywilizacją europejską. Niemcy mają tę zdolność do poszukiwania w sobie odpowiedzialności za kreowanie Europy, niezależnie od tego, czy inni Europejczycy akurat mają na to ochotę i to jest właśnie totalitaryzm, a nie żadne demokratyczne przeobrażenie Europy. W związku z tym jako Polacy szczególnie w tych dwóch kołach zamachowych gdzieś w środku obecni musimy być wyczuleni na te wszystkie doznania, które świadczą o żywotności starych i nowych imperialnych pokus istniejących w tych narodach. Niewątpliwie naród niemiecki ma w sobie niezwykły potencjał także czynienia dla kultury europejskiej dobra, więc miejmy nadzieję, że i tym razem będziemy jako Polacy dobrymi ich nauczycielami.

Anna Wiejak

zdjęcia: Waldemar Maszewski

Publikacja dzięki:

Magazyn Optyka Schumana (Schuman Optics Magazine)

wydawany przez Instytut Myśli Schumana.

https://rp-online.de/nrw/staedte/goch/mit-neun-jahren-ermordet-lesung-ueber-juedisches-maedchen-leni-valk_aid-98102175?fbclid=IwAR3U8efzOP7F9b5xrvB7GXPpf8JL5aWi1LQjiM2IGNIHw7Dk1O4VSE5HB-o

Niemiecka gazeta “Rheinische Post” dwudziestego czwartego września opisała losy żydowskiej dziewczynki Leni Valk, która w 1943 roku trafiła do niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze i tam została przez Niemców zamordowana. Jednak niemiecki dziennik uznał, że należy trochę zmienić historię i napisał, że została ona zamordowana w “polskim obozie zagłady Sobiborze”. Tym samym ” kolejna niemiecka gazeta, tym razem “Rheinische Post” wpisała się na niechlubną listę niemieckich mediów, które fałszują historię.

To nie jedyny przypadek jaki odnotowaliśmy w ostatnich tygodniach i miesiącach, kiedy niemieckojęzyczne media używały fałszywego i obraźliwego nas sformułowania o “polskich obozach koncentracyjnych lub zagłady”. Oto jeden z przykładów: Na oficjalnych stronach ratusza miasta Bergheim opisana jest historia rodziny Schnog. Na stronach portalu (dotyczącego historii) czytamy, że żona i córka Arnolda Schnoga zostały 28 maja 1943 roku deportowane do polskiego obozu zagłady w Sobiborze, gdzie zostały zamordowane. (Tekst ten cały czas wisi na oficjalnych stronach ratusza miasta Bergheim). 

https://www.bergheim.de/archivrecherche-und-familie-schnog.aspx#:~:text=Die%20Familie%20Schnog%20stammt%20urspr%C3%BCnglich,wurde%20und%201802%20gestorben%20ist.

Oto innych nie mniej szokujący przypadek. Niemiecka szkoła w Portugalii (Deutsche Schule Lissabon) postanowiła w Dniu Pamięci Ofiar Holokaustu (27. stycznia) uczcić pamięć ofiar narodowego socjalizmu. Na stronach internetowych tej istniejącej już 175 lat niemieckiej szkoły w Portugalii pojawił się wpis stwierdzający, że nazistowski reżim (NS-Regime) prześladował mniejszość narodową Sinti i Romów, których masowo deportował do “polskich obozów zagłady”. Ten przypadek fałszerstwa jest najbardziej bulwersujący, bowiem dopuściła się go znana i ceniona placówka edukacyjna, która powinna uczyć młode pokolenia prawdziwej nie przekłamanej historii o zbrodniach jakich dopuścił się niemiecki reżim podczas drugiej wojny światowej.

Warto przypomnieć niemieckim mediom, że obozy koncentracyjne i obozy zagłady były niemieckimi obozami, zbudowanymi w czasie II wojny światowej przez Niemców na ternie okupowanej przez niemiecką III Rzeszę Polski. Używane przez niemieckojęzyczne gazety sformułowania o jakoby istniejących “polskich obozach koncentracyjnych lub zagłady” jest dla wszystkich Polaków bolesne i obraźliwe.

Cynizm, czy polityka.

Sugestie, że niemieckie obozy były polskimi obozami to wielkie kłamstwo, podobne w swym wymiarze do stosowanego dzisiaj kłamstwa o tym, jakoby to obecny polski rząd był odpowiedzialny za napływ do Niemiec nielegalnych uciekinierów. Ostatnie działania niemieckich władz sugerują jasno i dobitnie, że Polska jest odpowiedzialna za następujący w ostatnich tygodniach nielegalny napływ imigrantów do Niemiec. Berlin ze wszelkich sił próbuje za obecny kryzys imigracyjny oskarżyć polskie władze. Posunięto się do tego, że do niemieckiego MSZ w tej sprawie wezwano polskiego Ambasadora w Berlinie Dariusza Pawłosia. Media niemieckie z dumą informują, że kanclerz Niemiec Olaf Scholz osobiście zaangażował się w “skandal”, domagając się śledztwa w sprawie jakoby “nielegalnie wydawanych przez polski MSZ wiz”.

Postępowanie niemieckich władz wspierane przez tutejsze media jest zwykłą hucpą i bezczelnością. Jeżeli przypomnimy sobie lata 2015 i 2016, kiedy to na zaproszenie ówczesnej kanclerz Angeli Merkel do Niemiec wjechało minimum 1.5 miliona nielegalnych uciekinierów, to dzisiaj oskarżanie polskiego rządu o wywołanie kryzysu migracyjnego jest kuriozalne. Przecież tamtejsze służby policyjne i administracyjne w tamtych latach alarmowały, że na teren Unii Europejskiej wtargnęło bez papierów, czyli bez ujawnienia prawdziwej tożsamości – miliony imigrantów. Jednak zarówno wtedy, jak i dzisiaj nie wolno w Niemczech o tym mówić publicznie, gdyż nadal jest to niewygodny dla federalnych władz temat tabu. Czyli wtedy miliony niepalnych imigrantów, to było w porządku, a dzisiaj ewentualna liczba (być może sięgająca nawet 500 nielegalnie wydanych wiz) to ma być wielki europejski skandal. To się nazywa prawdziwy cynizm.

Waldemar Maszewski

Projekt miejsca pamięci “Dom Polsko-Niemiecki”. (foto: biuro prasowe Bundesregierung)

Przypomnijmy, że ponad osiemdziesiąt lat po wojnie wiele narodowości i grup społecznościowych, którzy byli ofiarami zbrodniczych niemieckich działań podczas drugiej wojny światowej posiadają w niemieckiej stolicy pomniki. Polacy pomimo tego, że należą do najbardziej pokrzywdzonych przez zbrodnicze Niemcy nie są przez współczesną Republikę Federalną w żaden sposób upamiętnieni. A przecież w samym centrum Berlina swój wielki monumentalny pomnik wraz z centrum dokumentacyjnym mają Żydzi, istnieje także centrum niemieckich wypędzonych, upamiętnieni zostali Sinti i Romowie, a nawet homoseksualiści (Zgodę na budowę pomnika dla homoseksualistów, zamordowanych przez hitlerowców wydał Bundestag jeszcze w listopadzie 2003 roku). W okolicach Bramy Brandenburskiej stoi pomnik żołnierzy radzieckich. Tylko Polacy nie mogą doczekać się swojego pomnika i centrum pamięci w niemieckiej stolicy.

Pomnik ku czci Sinti i Romów w centrum Berlina (foto: własne)

Od dawna się upominamy o pamięć.

Co prawda dotychczasowe polskie rządy (szczególnie te liberalne i lewicowe) niezbyt mocno dopominały się o uczczenie polskich ofiar, ale środowiska polonijne i liczne polskie organizacje walczyły o to od lat. W zasadzie aż do 2015 roku nie udało się doprowadzić nawet do rozmów na ten temat.

Jednymi z pierwszych, którzy domagali się budowy pomnika dla polskich ofiar drugiej wojny światowej lub powstania jakiegoś polskiego centrum martyrologii byli przedstawiciele Zjednoczenia Poszkodowanych Przez III Rzeszę Polaków i OST Robotników Przymusowych w RFN, którzy wielokrotnie występowali z takim wnioskiem do rządu federalnego. W walce o pamięć wspomagani byli przez takie organizacje jak: Więźniowie Obozów Koncentracyjnych w RFN, Związek Poszkodowanych Pracy Niewolniczej, Stowarzyszenie Dzieci Wojny oraz Stowarzyszenie Dzieci Urodzonych w Niewoli. Jednak przez wszystkie lata ich starania okazywały się bezskuteczne, a wszystkie próby walki o upamiętnienie Polaków (w postaci chociażby pomnika) w starciu z niemieckimi urzędami i politykami pozostały nieskuteczne. Także aktywni w tej materii byli przedstawiciele niemieckiej Polonii (niezrzeszeni), którzy domagali się utworzenia w niemieckiej stolicy coś w rodzaju Centrum Polskiej Martyrologii – placówki upamiętniającej cierpienia, jakie zadali Narodowi Polskiemu Niemcy podczas II wojny światowej. W tym miejscu warto wspomnieć o inicjatywach św. mecenasa Stefana Hambury, który czynnie wspierał wszelkie pomysły upamiętnienia polskich ofiar w Berlinie. Jednym z jego pomysłów była budowa pomnika w niemieckiej stolicy oraz stworzenia Centrum Pamięci Polskiej Martyrologii na terenie nowobudowanej polskiej ambasady. Niestety nikt go nie słuchał. W rozmowie ze mną Stefan Hambura często powtarzał, że w Berlinie powinno powstać polskie centrum. Pierwsze polskie propozycje sugerowały, aby “Polskie Centrum Pamięci” stanęło gdzieś obok Pomnika Holocaustu i pokazywało prawdziwą martyrologię narodu polskiego podczas II wojny światowej. Dyskusja na ten temat trwa już latami, ale konkretów brak. Ciągle nie ma ani pomnika polskich ofiar, ani centrum “polskiej martyrologii”. Niestety wszelkie polskie inicjatywy nie spotkały się z niemieckim zainteresowaniem.

Dla polskich ofiar nie ma nadziei.

W roku 2016 wydawało się, że nareszcie udało się przekonać rząd federalny i lokalne władze Berlina do podjęcia decyzji o budowie pomnika polskich ofiar II wojny światowej. W tym okresie plany uczczenia polskich ofiar zaczęły być realne. Pomysłodawcą pomnika był wówczas zastępca frakcji chadeckiej w Bundestagu Johann Wadephul, a głównym autorem tego projektu był emerytowany urbanista, były prezydent Federalnego Urzędu Budownictwa i Planowania Przestrzennego, Florian Mausbach. Projekt zakładał postawienie pomnika przy Askanischer Platz, nieopodal Placu Poczdamskiego. Pomnik, który miał uczcić tylko polskie ofiary drugiej wojny światowej zyskał poparcie wielu znanych niemieckich polityków i ludzi z pierwszych stron gazet m.in.: byłych przewodniczących Bundestagu – Rity Süssmuth i Wolfganga Thierse, szefa miejsca pamięci “Topografia Terroru” prof. Andreas Nachama, czy też byłego dyrektora Polsko-Niemieckiego Instytutu Dietera Bingena. Niestety ta inicjatywa budowy w Berlinie pomnika polskich ofiar trafiła do Bundestagu i tam utknęła na dobre.

Jeszcze jedna nieudana próba.

Drugie podejście miało miejsce w roku 2017, kiedy to grupa niemieckich polityków, działaczy społecznych i naukowców wystosowała do Bundestagu i do niemieckiego społeczeństwa apel o wzniesienie monumentu upamiętniającego polskie ofiary drugiej wojny światowej. Ta inicjatywa również umarła śmiercią naturalną.

Dopiero w 2020 roku niemiecki rząd oficjalnie opowiedział się za pomnikiem. Cztery lata temu posłowie Bundestagu po burzliwej debacie postanowili uczcić, ale nie samodzielnie polskie, lecz wszystkie ofiary z Europy środkowej i wschodniej. Wtedy ustalono (rządy sprawowała wtedy wielka koalicja CDU/CSU i SPD), że w niemieckiej stolicy powstanie “centrum dokumentacyjne” upamiętniające wszystkie ofiary niemieckiej okupacji w Europie w latach 1939-1945. Taka decyzja nie spodobała się polskiej stronie.

Nie ma współczucia dla polskich ofiar?

Na moje oficjalne pytanie na ten temat biuro prasowe niemieckiego rządu odpowiedziało, że partie tworzące koalicję porozumiały się co do kwestii budowy w Berlinie odpowiedniego centrum dokumentacyjnego, które ma upamiętnić ofiary niemieckiej okupacji w Europie w latach 1939-1945. W dokumencie rządowym przeczytaliśmy, że umowa koalicyjna zawierała odpowiednią deklarację, że należy upamiętnić grupy ofiar narodowego socjalizmu, które do tej pory nie zostały należycie dostrzeżone. “Dlatego niemiecki rząd zamierza wzmocnić pamięć o ofiarach wojny na wyniszczenie prowadzonej przez III Rzeszę na wschodzie (także na terytorium byłego ZSRR) i na zachodzie (Danii, Holandii, Luksemburgu, Belgii, Grecji i Jugosławii). Rząd federalny zapewnia, że będzie to robił w porozumieniu i w dialogu ze swoimi sąsiadami z Europy wschodniej i z zachodniej”

Już wtedy było jasne, że strona niemiecka nie zamierza w żaden sposób oddzielnie uczcić Polaków. Dla Niemców nie ważne okazało się to, że byliśmy pierwszym krajem, na który napadł niemiecki Wermacht, nie ważne był ogrom zbrodni, jakich dokonali Niemcy na polskim narodzie. Niemieckie media ostrzegają, że budowanie pomników jednej grupie narodowościowej skończy się czymś w rodzaju “Pomnikowego Nacjonalizmu”. Niestety dzisiejsze Niemcy nie chcą już pamiętać o swojej niechlubnej przeszłości. Z najnowszych badań wynika, że ponad połowa niemieckich obywateli chciałaby zapomnieć o nazistowskich czasach

Dlaczego nie wolno uczcić Polaków?

Już od lat niemieccy politycy, historycy, których wspierają publicyści sugerują, że uczczenie tylko polskich ofiar może doprowadzić do fragmentacji i nacjonalizacji pamięci o ofiarach wojny, co w konsekwencji może spowodować niepotrzebną rywalizację poszczególnych grup ofiar. Wszystkie rządy federalne powtarzają od lat, że zgoda na powstanie “Polen-Denkmal” (pomnik dla polskich ofiar) może być poważnym kłopotem, bowiem spowoduje roszczenia do podobnego pomnika także ofiar innych narodowości. W rozmowie ze mną niemieccy politycy (Markus Meckel, Rita Süssmuth, Peter Jahn, były dyrektor niemiecko-rosyjskiego muzeum) wielokrotnie podkreślali, że nie należy budować pomnika żadnej oddzielnej grupie narodowościowej, w tym także Polakom. Ich zdaniem powinien powstać pomnik upamiętniający wszystkich Słowian.

 Jeszcze jedna koncepcja.

Tym razem nową koncepcję przedstawili kilka dni temu (29.08.2023) w Berlinie wspólnie federalna minister stanu ds. kultury i mediów Claudia Roth, sekretarz stanu w federalnym MSZ – Anna Buehrmann, dyrektor “Fundacji Pomnik Pomordowanych Żydów” – Uwe Neumaerker oraz Peter Oliver Loew z Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich. Projekt ma mieć postać Domu Polsko-Niemieckiego i zostanie zbudowany w niemieckiej stolicy. Dokładnie nie wiadomo ani jak będzie wyglądało, ani kiedy takie centrum pamięci powstanie, bowiem na razie projekt znajduje się wszystko w fazie wstępnej. Jest to projekt federalny, więc musi przejść wszelkie biurokratyczne etapy zatwierdzania. Najpierw zatwierdzenie fazy wykonalności, później konkurs na wykonanie projektu. Na wszystko musi dać zgodę parlament i lokalne władze, więc jak słusznie tuszą niemieckie media początek realizacji projektu może zająć jeszcze kilkadziesiąt lat.

Jak udało się nieoficjalnie ustalić koszt tej budowy ma wynieść około 140.000.000 euro. Realizacją fazy wykonalności tym razem zajmują się fundacja “Pomnik Pomordowanych Żydów Europy” oraz Niemiecki Instytut Spraw Polskich w Darmstadt. Z naszych ustaleń wynika, że wstępny projekt zostanie ukończony w przyszłym roku i dopiero wtedy trafi do Bundestagu, który może go zatwierdzić lub nie.

Od lewej: dyrektor “Fundacji Pomnik Pomordowanych Żydów” – Uwe Neumaerker,

federalna minister stanu ds. kultury i mediów Claudia Roth,

sekretarz stanu w federalnym MSZ – Anna Buehrmann,

oraz Peter Oliver Loew z Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich. (foto: Deutsch Polen Institut)

Istnieją obawy o rozmydlanie historii.

Claudia Roth przedstawiając w Berlinie projekt nie ukrywała, że ogólna koncepcja uczczenia ofiar drugiej wojny światowej w tym także Polaków uległa zmianie i obecnie projekt zakłada dużo szersze podejście do współczesnej

historii. W projekcie projektu czytamy: “Będzie to spojrzenie na kilka wieków wspólnej historii, poszerzone o współczesność. Kwestie wzajemnego postrzegania, doświadczeń migracyjnych, okresów nieufności, zbliżenia i pojednania, te rozważania będą porządkować naszą wystawę”. Dom ma zasypać przepaść polsko-niemieckiego zaufania pomiędzy Polakami i Niemcami. Niemieckie media już ostro krytykują to, że nie wszystkie tematy zostaną poruszone w tym centrum dokumentacyjnym. “Pominięcie kwestii wypędzeń Niemców nie wróży nic dobrego i pokazuje, że projekt stąpa po cienkim lodzie” – czytamy w komentarzu na ten temat w dzienniku “Der Tagesspiegel”.

Jak twierdzą twórcy projektu – będzie się on opierał na trzech podstawowych filarach.

Filar pierwszy:

Ten filar zakłada, że Dom Polsko-Niemiecki jest rozwinięciem poprzednich niemieckich projektów z drugiej dekady dwudziestego pierwszego wieku. Obecny najnowszy plan zakłada, że w Domu Polsko-Niemieckim znajdzie się “symboliczne miejsce upamiętnienia ofiar II wojny światowej w okupowanej przez Niemców Polsce”. (I właśnie to sformułowanie wzbudza najwięcej obaw o próby bagatelizowania niemieckich win i pokazywanie “polsko-niemieckiej” historii w fałszywym świetle). Na razie nikt z niemieckiej strony nie wyjaśnił na czym konkretnie ma polegać taka koncepcja tego miejsca pamięci.

Filar drugi:

Drugim filarem placówki będzie część informacyjna, czyli wystawa, której centralna część ma się co prawda koncentrować na agresji Niemiec na Polskę, na polskim ruchu oporu i na życiu ludności cywilnej pod niemiecką okupacją. Ale także centralnym punktem wystawy ma być zagłada polskich Żydów. Poza tym na wystawie będzie pokazane kilka stuleci wspólnej historii. Istnieją poważne obawy, że taki pomysł pozwoli twórcą wystawy na relatywizację polskich krzywd podczas drugiej wojny światowej. Wszystko zależy od odpowiedniej narracji, a ta może być zupełnie odmienna od tego co rozumiemy w Polsce pod pojęciem historia drugiej wojny światowej i wzajemne relacje “Polsko-niemieckie”.

Trzeci filar:

Ten filar to miejsce naukowo-edukacyjne. W tym miejscu mają odbywać się debaty naukowe młodego polskiego i niemieckiego pokolenia. Mają oni dyskutować o wzajemnych polsko-niemieckich stosunkach. Polska strona krytykuje fakt, że kwestie historyczne zamiast poznawane mają być dyskutowane. “To nie wróży nic dobrego” – mówi w rozmowie z nami Jarek z Hamburga i dodaje, że w ogólne nie wierzy w powstanie na terenie Berlina placówki, która miałaby uczcić Polskie ofiary niemieckich zbrodni podczas drugiej wojny światowej. “Gdyby Niemcy szczerze chcieli pobudować taki pomnik, to stałby on już od wielu lat. Nikt tego tutaj nie chce” – powiedział nam Jarek.

Miejsce muzeum.

Na ewentualne miejsce Domu Polsko-Niemieckiego projektodawcy sugerują pozostałości po budynku dawnej “Opery Krolla” (pol. “Opera Krolla” budynek znajdujący się w Berlinie, w dzielnicy Tiergarten, na obszarze noszącym później nazwę Platz der Republik. Kroll-Oper powstał w latach 1843–1844 z inicjatywy pruskiego króla Fryderyka Wilhelma IV i przedsiębiorcy Josepha Krolla jako lokal gastronomiczno-rozrywkowy. Joseph Kroll prowadził ten lokal do swojej śmierci w 1848 roku, zaś po nim interes przejęła jego córka Augustyna, która przekształciła lokal w prywatną instytucję teatralną. Miejsce to stało się słynne bowiem kilkukrotnie Adolf Hitler wygłaszał tak swoje  przemówienia. To było powodem, że w 1951 roku budynek został zburzony.

Adolf Hitler wygłaszający przemówienie w budynku “Opera Krolla” na posiedzeniu w 1933 roku. foto: archiwum Bundestag

Jak twierdzi dziennik “Der Tagesspiegel” na razie nikt nawet nie wspomina o jakiejkolwiek dacie rozpoczęcia budowy projektu. “Być może uda się ukończyć budowę Domu Polsko-Niemieckiego do 2039 roku, kiedy to będziemy obchodzili setną rocznicę rozpoczęcie drugiej wojny światowej” – czytamy w niemieckim dzienniku. Dyrektor “Fundacji Pomnik Pomordowanych Żydów” – Uwe Neumaerker z rozbrajającą szczerością przyznał, że w realizacji projektu nie należy się spieszyć gdyż budujemy nasz monument dla przyszłych pokoleń. Co prawda twórcy i odpowiedzialni za projekt zapewniają, że będzie to miejsce gdzie zarówno Polacy jak i Niemcy będą mogli zobaczyć co tak naprawdę się wydarzyło i to oczami drugiej strony. “Miejsce to będzie latarnią empatii dla Polski, której tak bardzo w Niemczech brakowało” – powiedział w Berlinie Peter Oliver Loew z Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich.

Nie wszyscy wierzą w zapewnienia o niemieckiej empatii. Nasze wspólne doświadczenia historyczne wskazują raczej no to, że u naszych zachodnich sąsiadów występuje całkowity brak jakiejkolwiek empatii wobec nas. Niemieckie zapowiedzi o ich przyjaźni i upamiętnianiu wspólnej pamięci historycznej są nic nie warte, bowiem władze federalne wielokrotnie publicznie pokazywały i dawały do zrozumienia, iż nigdy nie zamierzają ani rozmawiać o niemieckich winach wobec Polaków, ani nie zamierzają wypłacać nam reparacji i nie chcą także rozmawiać na temat odszkodowań. Brak w niemieckiej stolicy pomnika upamiętniającego polskie ofiary drugiej wojny światowej dowodzi, że Niemcy od lat robią wszystko, aby nie pozostał w ich stolicy żaden ślad po polskich ofiarach. Rację ma polski wiceminister Arkadiusz Mularczyk, który kiedyś powiedział, że nie jest zaskoczony odmową Berlina w sprawie rozmowy na temat reparacji, bowiem – jego zdaniem “Niemcy nie prowadzą przyjaznej polityki wobec Polski, chcą ustanowić tu swoją strefę wpływów i traktować Polskę jak wasala”

Waldemar Maszewski.

Niemiecki eurodeputowany Daniel Freund z partii Zielonych. Zdjęcie własne.

Niemiecka gazeta od początku rozmowy z Danielem Freundem stawia sprawę jasno, twierdząc, że Polska i Węgry rujnują demokrację. Na pytanie jak się temu przeciwstawić polityk partii Zielonych nie ma wątpliwości, że Komisja Europejska ma odpowiednie środki aby zmusić te kraje do uległości. “Trzeba im po prostu zamrozić fundusze” – bez ogródek przyznaje niemiecki polityk. W tym kontekście wspomina o możliwości wykorzystaniu przez Unię Europejską trzech istniejących możliwości. Pierwsza to zamrożenie funduszy na odbudowę po kryzysie pandemicznych (Tych funduszy ciągle nie wypłaciliśmy ani Polsce ani Węgrom z wyraźnym zadowoleniem przyznaje Daniel Freund). Druga: warunkowość w zakresie praworządności – czyli zamrożenie środków z powodu łamania przez Warszawę i Budapeszt praworządności i wreszcie trzecia możliwość to uwarunkowanie wypłacania krajom członkowskim jakichkolwiek środków tylko w przypadku przestrzegania przez ten kraj Karty Praw Podstawowych. Daniel Freund przyznaje, że jest to wyjątkowo ostra i zarazem skuteczna metoda blokowania funduszy.

(Od autora: Nikt nawet w Niemczech nie ma wątpliwości, że ten warunek w praktyce umożliwi Unii Europejskiej zablokowanie wszelkich środków dla Polski i Węgier)

Niemiecki eurodeputowany Daniel Freund z partii Zielonych. Zdjęcie własne.

Niemiecki “Zielony” jako przypadek zastosowania kar za brak przestrzegania przez kraj członkowski prawa, podaje sprawę kopalni w Turowie, gdzie Polska nie zastosowała się do wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i została skazana na karę grzywny w wysokości 500.000 Euro dziennie.

(Od autora: Freund zapomniał przy okazji dodać, że w tej samej okolicy w obszarze kilkudziesięciu kilometrów znajdują się czynne kopalnie czeskie i niemieckie, które jednak nikomu o dziwo – nie przeszkadzają, ekologom także nie)

Daniel Freund bezczelnie straszy polski rząd, że jeżeli nasz kraj odmówi zapłaty tych naliczonych kar, to te pieniądze co do jednego Euro zostaną ściągnięte od Polski w postaci pomniejszonego transferu płynącego do Warszawy z UE. Jego zdaniem to właśnie Polska i Węgry łamią praworządność i nie przestrzegają unijnych traktatów. “Komisja Europejska zbyt długo była pobłażliwa i zbyt długo czekała aby zareagować na negatywne wydarzenia, które miały miejsce na Węgrzech i w Polsce” – powiedział niemiecki Zielony. Daniel Freund posunął się do stwierdzenia, że Viktor Orban zmienił Węgry w państwo mafijne. A na pytanie: Co EU może zrobić w takiej sytuacji odrzekł, że w ostateczności należy zatrzymać dla Węgier pieniądze w całości. “Zalecam wstrzymanie do Polski i na Węgry wszystkich środków aż do czasu przeprowadzenia w tych krajach odpowiednich reform (czytaj: reform narzuconych przez Berlin i Brukselę).”Finansując Węgry i Polskę Unia Europejska w zasadzie finansuje swoich wrogów” – bez wstydu i zażenowania stwierdził Daniel Freund. Ten niemiecki polityk ubolewa, że nawet nie będzie można tych dwóch państw pozbawić praw głosu, bowiem do tego konieczna jest jednomyślność, a Budapeszt i Warszawa zapowiedziały, że będą siebie wzajemnie bronić.

Daniel Freund przyznał, że UE ingeruje w kampanię wyborczą w Polsce.

Pokażą one, czy instrumenty, których używamy od dziewięciu miesięcy, działają, czy w polskiej kampanii wyborczej debatuje się o tym. Jeśli opozycja wygra wybory w Polsce, to jeszcze bardziej odizoluje Orbana na Węgrzech. Jeśli PiS pozostanie u władzy, uzna to za potwierdzenie swojego dotychczasowego kursu. Wówczas UE będzie jeszcze trudniej w nadchodzących latach zdecydowanie bronić praworządności” – powiedział Daniel Freund odnosząc się do polskich wyborów. Jednocześnie opowiedział się za wstrzymaniem Polsce wszystkich funduszy unijnych do czasu, aż ta podporządkuje się władzom w Brukseli i dokona oczekiwanych przez nie „reform”.

Niemiecki eurodeputowany Daniel Freund z partii Zielonych. Zdjęcie własne.

Co ciekawe, obarcza on Polskę (i Węgry) za kryzys praworządności w Unii Europejskiej zapominając najwyraźniej, że obydwa kraje są obiektami bezprawnych decyzji i ataków ze strony unijnych instytucji oraz władz w Berlinie.

„Jeśli mamy teraz państwa członkowskie, które tak rażąco nie przestrzegają wspólnych zasad i wartości, które lekceważą decyzje TSUE, które nie wdrażają w pełni europejskiego prawa, ale wybierają te części, które im odpowiadają, to Unii Europejskiej grozi rozpad” – stwierdza Freund. I nie sposób nie odczytać tych słów jako przygotowania gruntu pod forsowane przez Niemcy „lekarstwo” czyli federalizację.

Na pytanie, czy UE powinna móc wykluczyć kraje członkowskie, przyznaje, że byłaby to „niewłaściwa droga”, bo „ludzie w Polsce i Węgrzech cierpieliby za zachowanie swoich rządów. „Ale to również nie rozwiązałoby problemu. Przypuśćmy, że jutro wyrzucilibyśmy Węgry z UE, wtedy mielibyśmy autokratę niejako w środku UE, ale nie byłby to już członek UE i tak samo działałby nam na nerwy. Nadal nie mielibyśmy na Węgrzech funkcjonującej demokracji. Dlatego opowiadam się za wywarciem tak dużej presji przez UE, aby w krajach tych miały miejsce niezbędne reformy” – oświadczył.

Oznacza to zapowiedź kolejnych ataków na Polskę i na Węgry zarówno ze strony instytucji unijnych, lewicowo-liberalnego mainstreamu, jak i niemieckich polityków do czasu, aż oba te kraje zgodzą się na wejście w skład unijnego superpaństwa będącego de facto IV Rzeszą. Należy przy tym zauważyć, że ingerencja w procesy demokratyczne obcego państwa jest w zdrowym systemie czymś zupełnie niedopuszczalnym. To nic innego, jak tylko przejaw imperializmu połączonego z totalitarnymi aspiracjami unijnych instytucji i części niemieckich polityków. Może rzeczywiście lepiej byłoby, gdyby UE rozpadła się w wyniku niemieckich apetytów, a na jej miejsce powstała autentyczna wspólnota w duchu Roberta Schumana, której rolą byłaby zdrowa współpraca, nie zaś zaspakajanie niemieckich rojeń.

Anna Wiejak

Waldemar Maszewski

Oryginalny tekst po niemiecku;

https://www.fr.de/politik/eu-feinde-polen-ungarn-europa-staatsumbau-gruene-brussel-viktor-orban-daniel-freud-92471103.html

Debatte um Polen und Ungarn: „Die EU finanziert ihre eigenen Feinde“

Der grüne EU-Politiker Daniel Freund über den vielkritisierten Staatsumbau in Polen und Ungarn, Brüssels zögerliche Gegenwehr und Folgen für ganz Europa.

Herr Freund, Polen und Ungarn bauen im Inneren die Demokratie ab und stellen sich in der Europäischen Union immer öfter quer. Welche Instrumente hat die EU, wenn Mitgliedsstaaten sich nicht an die Regeln halten?

Sie setzt im Moment drei Instrumente ein, um Gelder einzufrieren. Das erste betrifft den Corona-Wiederaufbaufonds, diese Gelder sind sowohl an Polen und Ungarn bisher nicht ausgezahlt worden. Das zweite ist die Rechtsstaatskonditionalität. Das dritte Werkzeug ist die Finanzordnung der EU, also die normalen Regeln für das Geldausgeben in der EU. Da gibt es neue Regeln, zum Beispiel dass die Grundrechtecharta immer eingehalten werden muss, damit Gelder freigegeben werden. Das ist aktuell das schärfste Schwert, weil damit am meisten Geld zurückgehalten wird.

Die Rechtsstaatskonditionalität wurde mit Blick auf die politischen Entwicklungen in Polen und Ungarn eingeführt. Wird sie auch eingesetzt?

Koncert w synagodze. Właściciel zdjecia: Ambasada RP w Berlinie

Dzień ten uroczyście obchodziła także Ambasada RP w Berlinie.

W Synagodze Pestalozzistraße, Ambasador RP Dariusz Pawłoś (od lewej). właściciel zdjęcia: Ambasada RP w Berlinie.

Z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką, uchwalonego z inicjatywy Prezydenta RP Andrzeja Dudy, w Berlinie w Synagodze Pestalozzistraße, Ambasador RP Dariusz Pawłoś otworzył uroczysty koncert, będący hołdem dla ich odwagi i solidarności z żydowskimi ofiarami.

Koncert w synagodze. Właściciel zdjecia: Ambasada RP w Berlinie

Dzień ten ustanowiono – jak zapisano w treści ustawy – „w hołdzie Obywatelom Polskim – bohaterom, którzy w akcie heroicznej odwagi, niebywałego męstwa, współczucia i solidarności międzyludzkiej, wierni najwyższym wartościom etycznym, nakazom chrześcijańskiego miłosierdzia oraz etosowi suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej, ratowali swoich żydowskich bliźnich od Zagłady zaplanowanej i realizowanej przez niemieckich okupantów”.

Święto to jest wyrazem czci dla wszystkich Polaków, którzy, okazując miłosierdzie i współczucie, pomagali Żydom systematycznie mordowanym przez niemieckich oprawców. Motywacja, jaka przyświecała tym cichym bohaterom, była różna. Jedni czynili to ze względu na miłość bliźniego czy naukę Kościoła. Inni kierowali się obywatelskim obowiązkiem czy zwykłą ludzką przyzwoitością. Niezależnie od intencji każdy przejaw pomocy świadczonej ukrywającym się Żydom stanowił akt największego heroizmu, zważywszy na grożącą za to karę śmierci, ustanowioną przez Niemców na terenie okupowanej przez nich Polski.

„Niemcy mieli świadomość, że bardzo wielu Żydom udało się zbiec i uniknąć deportacji do obozów koncentracyjnych lub zagłady oraz, że spora liczba Polaków udzieliła im pomocy w różnej formie. Podjęli więc działania aby przerwać te kontakty i zamordować wszystkich Żydów (głównego „wroga” według ideologii nazistowskiej) znajdujących się poza tzw. miejscami wydzielonymi. W tym celu wprowadzili wspomnianą karę śmierci dla Polaków za jakąkolwiek pomoc Żydom” – powiedział w rozmowie z „Schuman Optics Magazine” dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. „Działali przy tym dwutorowo. Z jednej strony niemiecka policja (głównie żandarmeria) bez żadnej tajemnicy, publicznie na oczach innych mieszkańców, mordowała całe rodziny (niekiedy wraz z sąsiadami, którzy nie donieśli o ukrywaniu) i paliła ich zabudowania (głównie na obszarach wiejskich), aby zasiać strach i sparaliżować wolę pomocy Żydom, a w innych przypadkach ta sama żandarmeria czy gestapo na podstawie indywidualnej decyzji dowódcy akcji aresztowało polskich ratowników i oddawało pod okupacyjne Sądy Specjalne (Sondergerichten)” – dodał.

Polacy jednak ratowali życie swoich żydowskich sąsiadów bez względu na grożące niebezpieczeństwo. Pomoc, udzielana mimo codziennej trwogi okupacyjnego terroru, miała charakter zarówno indywidualny, jak i instytucjonalny – przykładem tej drugiej była działalność Rady Pomocy Żydom „Żegota”, tajnej organizacji afiliowanej przy polskich władzach. W pomoc Żydom zaangażowani byli również polscy dyplomaci. Mniej więcej od początku 1941 aż do końca 1943 roku nieformalna grupa polskich dyplomatów z poselstwa RP w Bernie oraz przedstawicieli organizacji żydowskich na czele z Aleksandrem Ładosiem, posłem RP w Szwajcarii, działała na rzecz ratowania europejskich Żydów. Członkowie tzw. „Grupy Ładosia” nielegalnie kupowali, sporządzali oraz dostarczali osobom zagrożonym zagładą sfałszowane paszporty oraz poświadczenia obywatelstwa czterech państw Ameryki Południowej i Środkowej – Paragwaju, Hondurasu, Haiti i Peru. Miały one chronić osoby pochodzenia żydowskiego przed wywózką do obozów śmierci.

Pomoc polskiego Kościoła

W pomoc Żydom aktywnie angażowali się również polscy duchowni i siostry zakonne, mimo że sami cierpieli prześladowania ze strony Niemców – byli mordowani lub zamykani w obozach koncentracyjnych. Jak ustalił ksiądz Franciszek Stopniak, w akcji pomocy Żydom brało udział 769 księży (w tym 17 biskupów), zakonnic i zakonników w 389 miejscowościach w Polsce. Z kolei z badań przeprowadzonych przez dr Ewę Kurek wynika, że polskie zakonnice uratowały ok. 1,5 tys. żydowskich dzieci, a w akcję tę było zaangażowanych ponad 200 domów zakonnych. Badania przeprowadzone w ramach projektu „Księża ratujący Żydów”, mówią o niemal 1000 kapłanów zaangażowanych w różnego rodzaju pomoc obywatelom polskim żydowskiego pochodzenia w czasie okupacji niemieckiej. Z tej liczby hitlerowcy zamordowali 150 księży.

Jak wskazuje IPN, wielu księży diecezjalnych angażowało się w pomoc Żydom za wiedzą i aprobatą przełożonych. Podczas badań ustalono, że na 20 biskupów rzymskokatolickich, którzy po wrześniu 1939 r. pozostali w swoich diecezjach, 16 było w sposób pośredni lub bezpośredni zaangażowanych w taką pomoc – wśród nich m.in. ordynariusze Krakowa, Lwowa (łaciński i greckokatolicki), Lublina, Sandomierza i Przemyśla. Biskupi zezwalali na wystawianie fałszywych dokumentów kościelnych, w tym metryk chrztu, apelowali o udzielanie pomocy potrzebującym, sami czynnie się w nią włączając. Arcybiskup Bolesław Twardowski przechowywał w swojej siedzibie we Lwowie żydowską rodzinę. Z kolei arcybiskupowi krakowskiemu Adamowi Sapiesze zawdzięczamy to, że Pius XII w 1942 r. w orędziu na Boże Narodzenie nazwał oprawcami tych, którzy zdecydowali się na mordowanie ludzi tylko ze względu na ich rasę, narodowość i wyznanie. Papież tymi słowami jednoznacznie potępił Holocaust oraz niemieckich oprawców.

Polacy ratujący Żydów byli, są i powinni być wzorem i inspiracją – to nie tylko prawie 7 tys. znanych z imienia i nazwiska bohaterów, upamiętnionych przez izraelski Instytut Yad Vashem. To również tysiące rodaków, którzy pozostali anonimowi bądź nie otrzymali tego odznaczenia. Dziś, po dekadach, nie sposób ustalić ich personaliów.

„Yad Vashem ma swoje, dosyć rygorystyczne kryteria. Jednym z nich jest konieczność złożenia świadectwa przez uratowanych Żydów. A wiemy, że bardzo wielu z tych, którym pomagano, zginęli. Gdy mordowano Polaków za ukrywanie Żydów to oczywiście ginęli i ukrywani. W tych przypadkach trudno wiec o żydowskie świadectwo. Wielu Żydów po wojnie miało w sobie tak wielką traumę, że nie chcieli w żaden sposób wracać do tych historii. Dlatego ważne są też badania innych ośrodków. W Instytucie Pamięci Narodowej podjęliśmy próbę ustalenia nazwisk Polaków ratujących Żydów i wiemy, że więcej niż 11 tysięcy nazwisk raczej nie uda się nam zgromadzić, a niektóre z szacunków mówią, że tych, którzy pomogli było co najmniej dziesięć razy więcej” – wyjaśniał dr Szpytma.

Niemcy rozstrzeliwali lub palili żywcem

Historia mordu na Polakach ukrywających Żydów w Ciepielowie i Rekówce stanowi jedynie jeden z wielu przykładów bestialstwa Niemców. U Adama i Bronisławy Kowalskich ukrywali się Elka Cukier i Berek Pinchas (Pinechas), syn krawca. Piotr i Helena Obuchiewiczowie pomagali m.in. właścicielowi zakładu czapniczego w Ciepielowie (wkrótce ukrywający się wrócili do lasu). Kosiorowie z Ciepielowa ukrywali dwóch nieznanych z nazwiska Żydów. U Kosiorów i Skoczylasów w Rekówce przez tydzień przebywały dwie Żydówki z Ciepielowa, następnie czterech Żydów. Nie jest jasne, w jakich dokładnie okolicznościach Niemcy dowiedzieli się o ukrywających. Najprawdopodobniej nastąpiło to wskutek donosu. We wczesnych godzinach rannych 6 grudnia 1942 r. gospodarstwa Kowalskich, Obuchiewiczów i Kosiorów w Ciepielowie zostały otoczone przez niemieckich policjantów z posterunku w Górkach Ciepielowskich. Obława trwała kilka godzin. Wówczas rozegrał się dramat. Wczesnym popołudniem Niemcy rozstrzelali Kosiorów razem z dwoma ukrywającymi się Żydami, a następnie spalili gospodarstwo. Na ten sygnał inni Niemcy zabrali Kowalskich do domu Obuchiewiczów.

„Całą rodzinę wiedli do Obuchów. Na przedzie szedł wuj Adam, trzymając za ręce chłopców ‒ Heńka i Stefana, jak to z nimi czasami na spacer wychodził, tylko głowa mu ku ziemi obwisła i nogami bezsilnie powłóczył. Za nimi ciotka Helena tuliła w ramionach maleńkiego Tadka, a za matką szły Janka i Zofia” – wspominała ostatnie chwile swoich krewnych Maria z Mirowskich Bielecka, siostrzenica Adama. Rodzinę kordonem obstawiali członkowie plutonu egzekucyjnego.„Ciotka odwróciła głowę w stronę naszych okien. Pewnie chciała pożegnać nas spojrzeniem, ale Niemiec zdzielił ją w kark kolbą karabinu, że omal nie zaryła twarzą w brudny, zdeptany śnieg. W drzwiach chaty Obuchów oderwała Tadzia od piersi, jakby chciała go podać Niemcowi, zapewne błagała o zmiłowanie dla maleństwa. Pchnął ją Niemiec tak silnie, że od futryny drzwi się odbiła i runęła gdzieś za próg chałupy. Drzwi dokładnie zamknęli, klamkę drutem unieruchomili” – relacjonowała.

Maria Bielecka zeznała, że obie rodziny spalono żywcem. Inne świadectwa wskazują, że zostały rozstrzelane przed budynkiem, a następnie ich ciała wrzucono do wnętrza, które zamknięto i podpalono. Najprawdopodobniej Niemcy nie zamordowali od razu wszystkich dzieci. Pozostawili je niedobite, by spłonęły. Jance, córce Kowalskich, udało się wydostać z płonącego budynku. Została jednak zastrzelona w trakcie ucieczki, a jej ciało wrzucono z powrotem do środka.

Do rangi symbolu niemieckich zbrodni, dokonanych w odwecie za ratowanie Żydów, został wyniesiony tragiczny los Ulmów z Markowej na Podkarpaciu, zamordowanych przez Niemców 24 marca 1944 r. Tego dnia życie stracili Józef Ulma, jego ciężarna żona Wiktora, ich szóstka małoletnich dzieci, a także ośmioro ukrywanych przez polską rodzinę Żydów z rodzin Didnerów, Grünfeldów i Goldmanów. Śmierć poniosło także dzieciątko, które dorastało pod sercem będącej w ciąży Wiktorii Ulma. Papież Franciszek zdecydował o beatyfikacji Józefa i Wiktorii Ulmów i ich siedmiorga dzieci. Uroczystości beatyfikacyjne odbędą się 10 września w Markowej. Mszę beatyfikacyjną w dawnym domu Ulmów odprawi szef watykańskiego Urzędu ds. Kanonizacyjnych kardynał Marcello Semeraro.

AW

Źródło: IPN, POLIN, Schuman Optics Magazine. Ambasada RP w Berlinie

Publikacja dzięki:

Magazyn Optyka Schumana (Schuman Optics Magazine)

wydawany przez Instytut Myśli Schumana

Zdjęcie własność – Ambasada RP w Berlinie

Ambasada RP w Berlinie.